آژانس بینالمللی انرژی اتمی
آژانس بینالمللی انرژی اتمی یا IAEA سازمانی بیندولتی است که در سال ۱۹۵۷ در چارچوب نظام سازمان ملل شکل گرفت و مقر آن در وین قرار دارد. مأموریت اصلی این نهاد ترویج استفاده ایمن و صلحآمیز از فناوری هستهای و راستیآزمایی تعهدات عدم اشاعه هستهای است. آژانس درباره ایمنی نیروگاهها، کاربردهای پزشکی پرتوها، کشاورزی هستهای و مدیریت مواد پرتوزا نیز استاندارد و همکاری فنی ارائه میکند. در حوزه پادمان، بازرسان آژانس بر اساس توافقهای حقوقی با دولتها، اطلاعات، تجهیزات و مواد هستهای اعلامشده را بررسی میکنند تا نسبت به عدم انحراف آنها به مصارف ممنوع اطمینان حاصل کنند. آژانس ارتش یا دادگاه کیفری ندارد و تعیین تحریمهای شورای امنیت در اختیار خود آن نیست. روابط آژانس و ایران به دلیل برنامه هستهای، سطح غنیسازی و اختلافهای پادمانی بارها موضوع گزارشهای فنی و مناقشههای سیاسی بوده است. برای فهم نقش آژانس باید میان گزارش فنی، ادعای دولتها، تصمیم هیئت حکام و اقدام شورای امنیت تفاوت گذاشت.

- تأسیس۱۹۵۷۶۹ سال پیش
- مقروین
- مدیررافائل گروسی
- کارکنان۲٬۵۰۰نفر
شناسنامهٔ آژانس بینالمللی انرژی اتمی
International Atomic Energy Agency · سازمانی بینالمللی که به دنبال ترویج استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای و جلوگیری از استفاده از آن برای اهداف نظامی و تسلیحاتی است
- تأسیس
- ۱۹۵۷
- مقر
- وین
- کشور
- اتریش
- مدیر
- رافائل گروسی
- کارکنان
- ۲٬۵۰۰
- سازمان مادر
- سازمان ملل متحد
- وبگاه
- iaea.org
توضیحات و منابع
این مشخصات خودکار از ویکیداده (پایگاه دادهٔ آزاد) گرفته و ماهی یک بار تازه میشود. مقالهٔ ویکیپدیای فارسی
تصویر: ویکیانبار، با مجوز آزاد.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی چه زمانی و چرا تأسیس شد؟
آژانس در سال ۱۹۵۷ بر پایه اساسنامهای بینالمللی تأسیس شد. هدف آن گسترش کاربردهای صلحآمیز انرژی هستهای و ایجاد سازوکار فنی برای کاهش خطر انحراف مواد هستهای به ساخت سلاح بود. سخنرانی «اتم برای صلح» آیزنهاور در سال ۱۹۵۳ از زمینههای سیاسی شکلگیری این نهاد بهشمار میرود.
منابع این پاسخ
آژانس چه ارتباطی با سازمان ملل دارد؟
آژانس نهادی مستقل با اساسنامه و ارکان خود است که از طریق توافقنامههای مشخص با سازمان ملل ارتباط دارد. هیئت حکام، کنفرانس عمومی و دبیرخانه در اداره آن نقش دارند. نباید آن را یکی از شش رکن اصلی سازمان ملل یا زیرمجموعه مستقیم شورای امنیت معرفی کرد.
منابع این پاسخ
نظام پادمان هستهای چگونه کار میکند؟
پادمان مجموعه اقدامهای فنی مانند بررسی اظهارنامه دولتها، حسابرسی مواد هستهای، نمونهبرداری و بازرسی میدانی است. دامنه دسترسی بازرسان به توافق پادمان و پروتکلهای لازمالاجرای هر کشور وابسته است. هدف ارزیابی درستی و کاملبودن اطلاعات و نبود انحراف مواد به مصارف ممنوع است.
منابع این پاسخ
بازرسان آژانس چه محدودیتهایی دارند؟
بازرسیها بر مبنای تعهدات حقوقی دولتها انجام میشوند و بازرسان مجاز نیستند بدون چارچوب قانونی به هر محل دلخواه وارد شوند. همکاری دولتها، امنیت کارکنان و دسترسی به سوابق بر توان راستیآزمایی اثر دارند. ناتوانی در تأیید کامل اطلاعات بهخودیخود معادل اثبات ساخت سلاح نیست.
منابع این پاسخ
هیئت حکام چه تصمیمهایی میگیرد؟
هیئت حکام بر فعالیتها و بودجه و برخی تصمیمهای پادمانی نظارت میکند و میتواند درباره عدم همکاری یا مسائل مربوط به تعهدات دولتها قطعنامه تصویب کند. در شرایط مقرر موضوع میتواند به شورای امنیت گزارش شود. تصویب قطعنامه هیئت حکام، خود به معنی اعمال خودکار تحریمهای سازمان ملل نیست.
منابع این پاسخ
چرا نام آژانس در پرونده هستهای ایران مطرح است؟
آژانس وضعیت برنامه و مواد هستهای ایران را در چارچوب تعهدات پادمانی و توافقهای مربوط بررسی کرده است. گزارشهای آن درباره دسترسی بازرسان، ذخایر مواد و پرسشهای حلنشده مبنای بحثهای بینالمللی قرار میگیرند. ایران و برخی دولتهای دیگر درباره تفسیر بعضی مسائل اختلاف دارند؛ گزارش فنی، موضع ایران و ارزیابی سیاسی باید جدا بیان شوند.
منابع این پاسخ
کار آژانس چگونه بر زندگی مردم اثر میگذارد؟
علاوه بر مسائل سیاسی، استانداردها و همکاریهای آژانس درباره ایمنی نیروگاه، پرتودرمانی، تشخیص پزشکی، مدیریت حوادث پرتوزا و کشاورزی کاربرد دارند. این فعالیتها میتوانند به امنیت و خدمات عمومی کمک کنند. نتیجه عملی هر پروژه وابسته به اجرای استانداردهای ملی و ظرفیت فنی کشورهاست.
منابع این پاسخ
گاهشمار آژانس بینالمللی انرژی اتمی
- ۱۹۵۷تأسیس در وین
- ۱۹۸۱هانس بلیکس، مدیر
- ۱۹۹۷محمد البرادعی، مدیر
- ۲۰۰۹یوکیا آمانو، مدیر
- ۲۰۱۹رافائل گروسی، مدیر
منبع گاهشمار: ویکیداده
پیوندهای مرتبط
آژانس بینالمللی انرژی اتمی در خبرهای رونما
منابع و بازبینی
هفت موضوع برای کشف بعدی
از همینجا ادامه بدهید؛ هر مسیر یک تعریف و هفت پرسش تازه دارد.
همه موضوعها- ۱ سازمانها و نهادها · ۱ دقیقهاداره فدرال هوانوردی آمریکا (FAA) چیست؟ هفت پرسش درباره نهادی که آسمان آمریکا را اداره میکنداداره فدرال هوانوردی آمریکا (Federal Aviation Administration یا FAA) نهادی است که آسمان غیرنظامی ایالات متحده را مدیریت…
- ۲ سازمانها و نهادها · ۶ دقیقهانویدیا چیست؟ هفت پرسش درباره شرکتی که به موتور تراشهای هوش مصنوعی تبدیل شدانویدیا (NVIDIA Corporation) شرکت فناوری آمریکایی با دفتر مرکزی در سانتا کلارای کالیفرنیاست که با تراشههای گرافیکی بازیهای…
- ۳ سازمانها و نهادها · ۶ دقیقهحزب آلترناتیو برای آلمان (AfD) چیست؟ هفت پرسش دربارهٔ پیدایش، مواضع و جایگاه امروز آن«آلترناتیو برای آلمان» یا AfD (افدی) حزبی است که در کمتر از یک دهه از گروهی کوچک در…
- ۴ سازمانها و نهادها · ۵ دقیقهآسترازنکا چیست؟ هفت پرسش درباره غول داروسازی سوئدی–بریتانیاییآسترازنکا (AstraZeneca) یکی از بزرگترین شرکتهای داروسازی و زیستفناوری جهان است؛ شرکتی با ریشههای سوئدی و بریتانیایی که…
- ۵ سازمانها و نهادها · ۶ دقیقهپیمان دوستی و همکاری در جنوب شرق آسیا (TAC) چیست؟ هفت پرسشپیمان دوستی و همکاری در جنوب شرق آسیا (TAC) از اسناد پایه نظم منطقهای جنوب شرق آسیاست که…
- ۶ سازمانها و نهادها · ۶ دقیقهفرانکوفونی چیست؟ هفت پرسش درباره سازمان بینالمللی کشورهای فرانسهزبانسازمان بینالمللی فرانکوفونی (OIF) نهادی میاندولتی است که دولتها و حکومتهایی را گرد هم میآورد که پیوندی تاریخی…
- ۷ سازمانها و نهادها · ۶ دقیقهآسهآن چیست؟ هفت پرسش درباره اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیاآسهآن، یا اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا، مهمترین سازمان منطقهای جنوب شرق آسیاست که از ۱۹۶۷ تاکنون از…