ایران

ایران در غرب آسیا قرار دارد و همسایه زمینی عراق، ترکیه، جمهوری آذربایجان، ارمنستان، ترکمنستان، افغانستان و پاکستان است. از شمال به دریای خزر و از جنوب به خلیج فارس و دریای عمان دسترسی دارد. ترکیب مرزهای خشکی و دریایی، موقعیت ایران را برای تجارت و امنیت منطقه‌ای مهم می‌کند.

پیشینه سکونت در فلات ایران به دوران پیشاتاریخ می‌رسد و تمدن‌هایی مانند ایلام هزاران سال پیش در آن شکل گرفتند. هخامنشیان از حدود ۵۵۰ پیش از میلاد امپراتوری بزرگی ساختند؛ پس از آنان دوره‌های سلوکی، اشکانی و ساسانی فرا رسید. با فتوحات سده هفتم میلادی، ایران وارد دوران اسلامی شد و حکومت‌هایی مانند سامانیان و سلجوقیان بر بخش‌هایی از آن فرمان راندند. صفویان از ۱۵۰۱ میلادی تشیع دوازده‌امامی را مذهب رسمی کردند. سپس دوره‌های افشاری، زندیه و قاجار آمد؛ انقلاب مشروطه در ۱۲۸۵ خورشیدی، تأسیس سلسله پهلوی در ۱۳۰۴ و انقلاب ۱۳۵۷ از نقاط عطف تاریخ معاصر ایران‌اند.

رشته‌کوه‌های البرز و زاگرس، فلات مرکزی، بیابان‌ها و جلگه‌های ساحلی از مهم‌ترین پهنه‌های طبیعی ایران‌اند. تنوع ارتفاع و نزدیکی یا دوری از دریا باعث تفاوت شدید اقلیم از سواحل مرطوب شمال تا مناطق خشک مرکزی می‌شود. همین ویژگی‌ها بر کشاورزی، سکونت و منابع آب اثر دارند.

فارسی زبان رسمی کشور است، اما مردم ایران به زبان‌ها و گویش‌های متعددی از جمله ترکی آذری، کردی، عربی، بلوچی و گیلکی سخن می‌گویند. موسیقی، غذا، آیین‌ها و پوشاک محلی نیز در مناطق مختلف متفاوت‌اند. توصیف ایران به یک فرهنگ یکنواخت، بخشی از واقعیت اجتماعی آن را نادیده می‌گیرد.

نفت و گاز از منابع مهم کشورند، اما کشاورزی، صنعت، خدمات، تجارت و فناوری نیز بخش‌هایی از اقتصاد را تشکیل می‌دهند. عملکرد اقتصادی تحت تأثیر سیاست داخلی، سرمایه‌گذاری، تحریم‌ها، نوسان ارز و پیوند با بازارهای جهانی قرار می‌گیرد. وجود منابع طبیعی به‌تنهایی تضمین‌کننده رفاه عمومی نیست.

قرارگرفتن در کنار تنگه هرمز و مسیرهای زمینی میان شرق و غرب، به ایران اهمیت ترانزیتی و امنیتی داده است. همسایگی با خلیج فارس، قفقاز، آسیای مرکزی و افغانستان به مسائل منطقه‌ای آن پیوند می‌خورد. با این حال تأثیر واقعی کشور به سیاست خارجی، زیرساخت و مناسبات بین‌المللی هم بستگی دارد.

ایران نام یک کشور و جامعه متنوع است و جمهوری اسلامی ساختار سیاسی حاکم بر آن از سال ۱۳۵۷ به شمار می‌آید. مردم با نگرش‌ها، باورها و تجربه‌های متفاوت را نمی‌توان یکسان با تصمیم‌های نهادهای حکومتی معرفی کرد. این تمایز برای بحث درباره حقوق شهروندی، سیاست خارجی و پیامدهای جنگ ضروری است.