سنتکام چیست؟

CENTCOM مخفف United States Central Command یا فرماندهی مرکزی ایالات متحده است. این نهاد یکی از فرماندهی‌های یکپارچه نیروهای مسلح آمریکاست، نه یک شاخه مستقل مانند نیروی دریایی. وظیفه اصلی آن هماهنگی مأموریت‌های نظامی چندنیرویی در حوزه جغرافیایی تعیین‌شده است.

مقر فرماندهی سنتکام در پایگاه هوایی مک‌دیل در شهر تمپا در ایالت فلوریدای آمریکا قرار دارد. با وجود این، عملیات و واحدهای همکار آن در منطقه مأموریت گسترده‌ای فعالیت می‌کنند. محل ستاد با محل انجام عملیات یکسان نیست و فرماندهی از شبکه‌ای از قرارگاه‌ها و نیروهای وابسته استفاده می‌کند.

حوزه مسئولیت سنتکام کشورهای متعدد خاورمیانه و بخش‌هایی از آسیای مرکزی و جنوبی و آبراه‌های راهبردی پیرامون آن‌ها را در بر می‌گیرد. مرز این حوزه با دستورهای سازمانی آمریکا تعیین می‌شود و ممکن است در طول زمان تغییر کند. بنابراین نقشه‌های قدیمی لزوماً وضعیت امروز را دقیق نشان نمی‌دهند.

تأسیس سنتکام در سال ۱۹۸۳ به تحولات امنیتی پایان دهه ۱۹۷۰، از جمله انقلاب ایران و تهاجم شوروی به افغانستان، مرتبط بود. دولت آمریکا می‌خواست سازوکاری دائمی برای هماهنگی نیروها و حفاظت از منافعش در منطقه داشته باشد. مأموریت‌ها و اولویت‌های آن در دهه‌های بعد تغییر کرده‌اند.

پنتاگون نام ساختمان و اصطلاح رایج برای وزارت دفاع ایالات متحده است؛ سنتکام یکی از فرماندهی‌های نظامی زیر ساختار فرماندهی آمریکاست. تصمیم سیاسی درباره آغاز یا پایان جنگ در سطح حکومت اتخاذ می‌شود و سنتکام می‌تواند مجری عملیات نظامی باشد. این دو را نباید یک نهاد دانست.

سنتکام در اعلام و اجرای عملیات نظامی آمریکا در منطقه نقش اصلی دارد و مواضع رسمی آن در وب‌سایت و حساب‌های تاییدشده منتشر می‌شود. این اطلاعات برای شناخت تصمیم‌های عملیاتی مفیدند، اما برآورد خسارات، تلفات یا موفقیت حمله باید مستقل از روایت خودِ فرماندهی راستی‌آزمایی شود.

سنتکام فرماندهی آمریکایی است، ولی در بسیاری از مأموریت‌ها با نیروها و دولت‌های شریک هماهنگ می‌شود. ساختار آن از فرماندهی‌های مؤلفه زمینی، هوایی، دریایی و نیروهای ویژه بهره می‌برد. همکاری کشورها به معنی عضویت آن‌ها در یک نیروی واحد دائمی یا فرماندهی سیاسی مشترک نیست.