شورای عالی امنیت ملی ایران
شورای عالی امنیت ملی ایران نهادی است که برای هماهنگی تصمیمهای کلان دفاعی و امنیتی کشور در قانون اساسی پیشبینی شده است. این شورا بر اساس اصل ۱۷۶ قانون اساسی و در چارچوب سیاستهای کلی تعیینشده از سوی رهبر جمهوری اسلامی فعالیت میکند. رئیسجمهور ریاست شورا را برعهده دارد و سران سه قوه، برخی وزیران، مقامهای نظامی و دو نماینده منصوب رهبر در ترکیب آن حضور دارند. وظایف شورا فقط به جنگ و امور نظامی محدود نیست؛ هماهنگکردن سیاستهای اطلاعاتی، سیاسی و اقتصادی مرتبط با امنیت ملی نیز در حوزه آن قرار میگیرد. یکی از نکات بنیادین این ساختار آن است که مصوبات شورای عالی امنیت ملی پس از تأیید رهبر قابل اجرا میشوند؛ بنابراین ریاست رئیسجمهور به معنی اختیار نهایی و مستقل او در همه تصمیمها نیست. برای فهم جایگاه شورا باید میان وظایف قانونی، شیوه تصمیمسازی، نقش دبیرخانه، مصوبات و تأثیر تصمیمها بر سیاست خارجی و زندگی روزمره تفاوت گذاشت.

- تأسیس۱۹۴۵۸۱ سال پیش
- مقرنیویورک
شناسنامهٔ شورای
United Nations Security Council · از ارکان سازمان ملل متحد جهت پاسداری از امنیت و صلح جهانی
- نوع
- شورا
- تأسیس
- ۲۴ اکتبر ۱۹۴۵
- مقر
- نیویورک
- سازمان مادر
- سازمان ملل متحد
- وبگاه
- un.org
توضیحات و منابع
این مشخصات خودکار از ویکیداده (پایگاه دادهٔ آزاد) گرفته و ماهی یک بار تازه میشود. مقالهٔ ویکیپدیای فارسی
تصویر: ویکیانبار، با مجوز آزاد.
شورای عالی امنیت ملی چرا و بر چه اساسی ایجاد شد؟
این شورا در بازنگری قانون اساسی سال ۱۳۶۸ جایگاه کنونی خود را به دست آورد. اصل ۱۷۶ هدف آن را تأمین منافع ملی، پاسداری از انقلاب اسلامی، تمامیت ارضی و حاکمیت ملی بیان میکند. فلسفه تشکیل شورا گردآوردن نهادهایی است که در مسائل امنیتی تصمیم میگیرند تا سیاستها و امکاناتشان هماهنگ شود. این نهاد جایگزین تمام وزارتخانهها و فرماندهیهای نظامی نیست.
منابع این پاسخ
چه کسانی عضو شورای عالی امنیت ملی هستند؟
طبق اصل ۱۷۶، سران قوای مجریه، مقننه و قضائیه؛ رئیس ستاد کل نیروهای مسلح؛ مسئول امور برنامه و بودجه؛ دو نماینده منصوب رهبر؛ وزیران امور خارجه، کشور و اطلاعات؛ و برحسب موضوع وزیر مرتبط و عالیترین مقامهای ارتش و سپاه در ترکیب شورا قرار میگیرند. همه حاضران احتمالی در جلسه الزاماً عضو دارای حق رأی نیستند و حضور کارشناسان مدعو را باید از عضویت قانونی جدا کرد.
منابع این پاسخ
رئیسجمهور و رهبر چه نقشی در تصمیمهای شورا دارند؟
رئیسجمهور طبق قانون اساسی رئیس شوراست و جلسات را هدایت میکند. اما شورا موظف است سیاستهای دفاعی و امنیتی را در محدوده سیاستهای کلی تعیینشده از سوی رهبر تنظیم کند. مهمتر اینکه مصوبات شورا فقط پس از تأیید رهبر قابل اجرا هستند. بنابراین میان مدیریت جلسات، تصمیمسازی اعضا و اختیار نهایی تأیید مصوبات تفاوت حقوقی وجود دارد.
منابع این پاسخ
شورا در عمل درباره چه موضوعاتی تصمیمسازی میکند؟
مسائلی مانند تهدیدهای خارجی، امنیت مرزها، سیاستهای کلان دفاعی، هماهنگی دستگاههای اطلاعاتی و جنبههای امنیتی پروندههای دیپلماتیک میتوانند در دستور کار قرار گیرند. اصل ۱۷۶ هماهنگی فعالیتهای سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی مرتبط با امنیت را نیز مجاز میداند. بااینحال نباید هر تصمیم اقتصادی یا اجتماعی دولت را بدون سند، مصوبه این شورا معرفی کرد.
منابع این پاسخ
دبیر شورا و دبیرخانه چه تفاوتی با اعضای تصمیمگیر دارند؟
دبیرخانه معمولاً پیگیری پروندهها، آمادهسازی دستور جلسه، هماهنگی بین دستگاهها و اجرای امور کارشناسی را سامان میدهد. اما عنوان «دبیر شورا» بهخودیخود در فهرست صریح اعضای اصل ۱۷۶ نیامده است؛ فرد دبیر ممکن است جداگانه بهدلیل سمت دیگری عضو شورا باشد. برای فهم نقش هر دبیر باید سمتهای همزمان او و احکام انتصابش نیز بررسی شود.
منابع این پاسخ
شورای عالی امنیت ملی چه رابطهای با وزارت خارجه و نیروهای مسلح دارد؟
وزیر امور خارجه عضو شورا است و سیاست دیپلماتیک در پروندههای مرتبط با امنیت ملی ممکن است با تصمیمهای شورا هماهنگ شود. فرماندهان ارشد نظامی نیز طبق موضوع در ترکیب شورا نقش دارند. بااینحال وزارت خارجه همچنان دستگاه اجرایی دیپلماسی و نیروهای مسلح دارای سلسلهمراتب و اختیارات مستقل قانونی خود هستند. شورا محل پیوند و هماهنگی این مراکز است، نه الزاماً مجری مستقیم تمام تصمیمها.
منابع این پاسخ
چرا تصمیمهای این شورا برای زندگی مردم اهمیت دارند؟
تعریف رسمی یک موضوع بهعنوان مسئله امنیت ملی میتواند بر اولویتهای دیپلماتیک، بودجه، سیاستهای دفاعی و گاهی شیوه اداره بحرانها اثر بگذارد. تصمیمهای امنیتی همچنین ممکن است پیامدهای اقتصادی یا اجتماعی داشته باشند. برای ارزیابی هر پیامد باید متن مصوبه منتشرشده، حدود اختیارات قانونی و نتایج اجرایی را جداگانه بررسی کرد؛ محرمانهبودن برخی تصمیمها امکان داوری عمومی را محدود میکند.
منابع این پاسخ
پیوندهای مرتبط
شورای در خبرهای رونما
منابع و بازبینی
هفت موضوع برای کشف بعدی
از همینجا ادامه بدهید؛ هر مسیر یک تعریف و هفت پرسش تازه دارد.
همه موضوعها- ۱ سازمانها و نهادها · ۱ دقیقهاداره فدرال هوانوردی آمریکا (FAA) چیست؟ هفت پرسش درباره نهادی که آسمان آمریکا را اداره میکنداداره فدرال هوانوردی آمریکا (Federal Aviation Administration یا FAA) نهادی است که آسمان غیرنظامی ایالات متحده را مدیریت…
- ۲ سازمانها و نهادها · ۶ دقیقهانویدیا چیست؟ هفت پرسش درباره شرکتی که به موتور تراشهای هوش مصنوعی تبدیل شدانویدیا (NVIDIA Corporation) شرکت فناوری آمریکایی با دفتر مرکزی در سانتا کلارای کالیفرنیاست که با تراشههای گرافیکی بازیهای…
- ۳ سازمانها و نهادها · ۶ دقیقهحزب آلترناتیو برای آلمان (AfD) چیست؟ هفت پرسش دربارهٔ پیدایش، مواضع و جایگاه امروز آن«آلترناتیو برای آلمان» یا AfD (افدی) حزبی است که در کمتر از یک دهه از گروهی کوچک در…
- ۴ سازمانها و نهادها · ۵ دقیقهآسترازنکا چیست؟ هفت پرسش درباره غول داروسازی سوئدی–بریتانیاییآسترازنکا (AstraZeneca) یکی از بزرگترین شرکتهای داروسازی و زیستفناوری جهان است؛ شرکتی با ریشههای سوئدی و بریتانیایی که…
- ۵ سازمانها و نهادها · ۶ دقیقهپیمان دوستی و همکاری در جنوب شرق آسیا (TAC) چیست؟ هفت پرسشپیمان دوستی و همکاری در جنوب شرق آسیا (TAC) از اسناد پایه نظم منطقهای جنوب شرق آسیاست که…
- ۶ سازمانها و نهادها · ۶ دقیقهفرانکوفونی چیست؟ هفت پرسش درباره سازمان بینالمللی کشورهای فرانسهزبانسازمان بینالمللی فرانکوفونی (OIF) نهادی میاندولتی است که دولتها و حکومتهایی را گرد هم میآورد که پیوندی تاریخی…
- ۷ سازمانها و نهادها · ۶ دقیقهآسهآن چیست؟ هفت پرسش درباره اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیاآسهآن، یا اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا، مهمترین سازمان منطقهای جنوب شرق آسیاست که از ۱۹۶۷ تاکنون از…