عراق چگونه شکل گرفت و امروز چه حکومتی دارد؟

عراق در بین‌النهرین و غرب آسیا قرار دارد و میراث تمدن‌های کهن، شهرهای تاریخی و منابع نفتی آن جایگاهی مهم در منطقه ساخته‌اند. پیوند دجله و فرات با کشاورزی و شهرنشینی و نیز تجربه جنگ‌ها و تغییرات سیاسی معاصر، شناخت عراق را برای فهم خاورمیانه و روابط ایران ضروری می‌کند.

  • حدود ۴ دقیقه مطالعه
  • هفت زاویه
© OpenStreetMap
  • پایتختبغداد
  • جمعیت۴۷٫۰ میلیوننفر، ۲۰۲۵
  • مساحت۴۳۸٬۳۱۷کیلومتر مربع
  • درآمد سرانه۵٬۴۱۰ دلاردر سال، ۲۰۲۵
  • امید به زندگی۷۲٫۴ سال۲۰۲۴

جمعیت، درآمد سرانه و امید به زندگی: بانک جهانی، تازه‌ترین سال موجود. نمودار روند چندساله

شناسنامه کشور عراق

عراق — جمهوری عراق (Republic of Iraq)

پرچم رسمی جمهوری عراقموقعیت عراق در نقشه جهان
نام رسمی
جمهوری عراق (Republic of Iraq / جمهورية العراق)
قاره / منطقه
آسیا، غرب آسیا و خاورمیانه
کشورهای هم‌مرز
ایران، ترکیه، سوریه، اردن، عربستان سعودی و کویت
دسترسی به دریا
ساحل کوتاه در شمال‌غرب خلیج فارس از طریق منطقه بصره و خور عبدالله
جمعیت برآوردی
۴۷ میلیون نفر در ۲۰۲۵؛ صندوق جمعیت سازمان ملل UNFPA؛ برآورد، نه سرشماری
زبان‌های رسمی
عربی و کردی؛ ترکمنی و سریانی در بعضی واحدهای اداری بر اساس قوانین محلی دارای جایگاه رسمی‌اند
نوع حکومت
جمهوری پارلمانی فدرال با قانون اساسی ۲۰۰۵؛ اقلیم کردستان ساختار خودگردان شناخته‌شده دارد
نهاد قانون‌گذاری
مجلس نمایندگان عراق؛ تک‌مجلسی
همهٔ مشخصات ۹ مورد دیگر
پایتخت و بزرگ‌ترین شهر
بغداد
مساحت
حدود ۴۳۸٬۳۱۷ کیلومتر مربع؛ دولت استرالیا، نمایه عراق
رئیس کشور
نزار آمیدی (Nizar Amidi)، رئیس‌جمهور، انتخاب آوریل ۲۰۲۶
رئیس دولت
علی الزایدی (Ali al-Zaidi)، نخست‌وزیر، تشکیل دولت مه ۲۰۲۶
واحد پول
دینار عراق (IQD)
منطقه زمانی
UTC+03:00؛ بدون تغییر ساعت تابستانی
پیش‌شماره تلفن / دامنه
+۹۶۴ / ‎.iq
جهت رانندگی
سمت راست جاده
وضعیت قلمروهای مورد اختلاف
اختلاف بغداد و اربیل درباره برخی مناطق مانند کرکوک و ترتیبات امنیتی و اداری وجود دارد؛ نقشه نباید به‌عنوان تعیین تکلیف حقوقی اختلاف منتشر شود
توضیحات و منابع

منابع شناسنامه: UNFPA جمعیت ۲۰۲۵؛ دولت استرالیا: جغرافیا و ساختار فدرال؛ دولت استرالیا: مسئولان ۲۰۲۶؛ مجلس عراق: انتخاب رئیس‌جمهور در آوریل ۲۰۲۶.

تصویرها: پرچم رسمی عراق؛ ویکی‌انبار، نماد ملی. نقشه موقعیت عراق؛ اثر Hogweard بر اساس کار Nikki070، ویکی‌انبار، CC BY-SA 3.0؛ نقشه موضع قطعی درباره مناطق مورد اختلاف نیست.

زاویه ۱ از ۷

چه گذشته‌ای عراق امروز را ساخته است؟

سرزمین میان دجله و فرات از مراکز نخستین شهرنشینی و حکومت‌های باستانی، از جمله سومر، اکد، بابل و آشور، بوده است. بغداد در دوره عباسی به مرکز بزرگ علمی و سیاسی تبدیل شد. پس از دوره عثمانی و جنگ جهانی اول، عراق زیر قیمومت بریتانیا قرار گرفت و در ۱۹۳۲ استقلال یافت. جمهوری در ۱۹۵۸ جای سلطنت را گرفت و دوره حکومت حزب بعث، جنگ ایران و عراق، جنگ ۱۹۹۱ و تهاجم آمریکا در ۲۰۰۳ ساختار سیاسی کشور را دگرگون کردند. قانون اساسی ۲۰۰۵ نظام فدرال تازه‌ای ایجاد کرد. این تاریخ را نباید به فقط جنگ‌های معاصر محدود کرد. بریتانیکا: تاریخ عراق.

۳۴ ثانیه
زاویه ۲ از ۷

قدرت در عراق چگونه تقسیم می‌شود؟

عراق جمهوری پارلمانی فدرال است. رئیس‌جمهور عمدتاً نقش تشریفاتی و وظایف مشخص قانون اساسی دارد؛ نخست‌وزیر و کابینه اداره اجرایی کشور را بر عهده دارند. مجلس نمایندگان نخست‌وزیر و دولت را تأیید می‌کند و دستگاه قضایی و دادگاه عالی فدرال وظایف خود را دارند. اقلیم کردستان عراق از حکومت منطقه‌ایِ به‌رسمیت‌شناخته‌شده در قانون اساسی برخوردار است، اما بر سر بودجه، نفت و بعضی مناطق با بغداد اختلاف دارد. در سال ۲۰۲۶ نزار آمیدی رئیس‌جمهور و علی الزایدی نخست‌وزیر شدند. دولت استرالیا: مسئولان ۲۰۲۶.

۲۸ ثانیه
زاویه ۳ از ۷

مردم عراق چگونه زندگی می‌کنند؟

زندگی در بغداد و بصره با شهرهای اقلیم کردستان، مناطق کشاورزی دجله و فرات یا شهرهایی که جنگ و جابه‌جایی جمعیت را تجربه کرده‌اند متفاوت است. جامعه شامل عرب‌ها، کردها، ترکمن‌ها، آشوری‌ها، ایزدی‌ها و گروه‌های دیگر با زبان‌ها و سنت‌های گوناگون است. آموزش، درمان و خدمات شهری وجود دارند، اما کیفیت و دسترسی در مناطق مختلف یکسان نیست. برآورد جمعیت UNFPA برای ۲۰۲۵ حدود ۴۷ میلیون نفر است که سهم بزرگی از آن را گروه‌های سنی جوان تشکیل می‌دهند. این برآورد را نباید با آمار سرشماری جایگزین کرد. UNFPA.

۳۰ ثانیه
زاویه ۴ از ۷

اقتصاد عراق بر چه بخش‌هایی استوار است؟

نفت خام ستون اصلی بخش بزرگی از درآمد صادراتی و مالی دولت عراق است. کشاورزی، تجارت، ساخت‌وساز و خدمات نیز فعالیت دارند، اما فرصت‌های شغلی به‌ویژه برای جوانان، خدمات برق و آب و کارآمدی دولت از چالش‌های مهم‌اند. وابستگی بودجه به نفت باعث می‌شود نوسان قیمت و حجم صادرات بر توان هزینه‌کرد عمومی اثر بگذارد. مسئله سهم اقلیم کردستان از درآمد و مدیریت منابع نیز بُعد سیاسی مهمی دارد. رشد درآمد نفت الزاماً به توزیع برابر رفاه در تمام استان‌ها منجر نمی‌شود. بانک جهانی: عراق.

۲۹ ثانیه
زاویه ۵ از ۷

فرهنگ و هویت عراق چه ویژگی‌هایی دارد؟

عراق میراث شهرهای باستانی بین‌النهرین، ادبیات عربی و کردی، موسیقی مقام عراقی و هنرهای محلی گوناگون دارد. زبان‌های رسمی عربی و کردی‌اند، اما ترکمنی، سریانی و زبان‌های دیگر نیز در بخش‌هایی از جامعه حضور دارند. آداب خانواده، خوراک، ادبیات و مناسبت‌های دینی در مناطق مختلف متفاوت‌اند. بغداد، نجف، کربلا، موصل، اربیل و بصره نقش‌های تاریخی و فرهنگی گوناگون دارند. توصیف تمام عراقی‌ها به یک مذهب یا یک موضع سیاسی، تنوع جامعه را نادیده می‌گیرد.

۲۵ ثانیه
زاویه ۶ از ۷

برای سفر، تحصیل یا زندگی در عراق چه باید دانست؟

بغداد، بابل، اربیل، نجف و کربلا از مقاصد تاریخی و فرهنگی یا مذهبی هستند. شرایط ورود، روادید، اقامت و مجوز کار ممکن است میان دولت فدرال و اقلیم کردستان تفاوت داشته باشد و به تابعیت متقاضی بستگی دارد. زیرساخت سفر و وضعیت امنیتی نیز در شهرها و دوره‌های مختلف متفاوت است. پیش از تصمیم عملی باید به اطلاعیه‌های رسمی دولت عراق، نهادهای کنسولی و دانشگاه مقصد رجوع کرد؛ هیچ راهنمای ثابت گردشگری جای بررسی مقررات و هشدارهای روز را نمی‌گیرد. وزارت خارجه عراق.

۲۸ ثانیه
زاویه ۷ از ۷

عراق در جهان چه جایگاهی و چه ارتباطی با ایران دارد؟

عراق همسایه غربی ایران و یکی از صادرکنندگان مهم نفت است. مرز طولانی، تجارت و رفت‌وآمد زائران، رودخانه‌های مشترک و تاریخ جنگ ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۷ بر روابط دو کشور اثر گذاشته‌اند. پس از ۲۰۰۳، پیوندهای سیاسی، مذهبی و اقتصادی ایران با برخی بازیگران عراقی گسترش یافت، اما سیاست عراق را نباید یکسره تابع تصمیم تهران دانست؛ دولت، احزاب و جامعه این کشور منافع و اختلاف‌های داخلی خود را دارند. مسئله رابطه با آمریکا و گروه‌های مسلح نیز در سیاست عراق مهم است. جنگ ایران و عراق و ایران مطالب مرتبط‌اند.

مطالب مرتبط و بازبینی

جنگ ایران و عراق؛ ایران؛ سیاست همسایگی ایران.

آخرین بازبینی شناسنامه و مسئولان: ۹ نوامبر ۲۰۲۶.

۳۶ ثانیه

عراق در آمار

نمودار در حال بارگذاری…

جدول داده‌ها

منبع آمار: دادهٔ باز بانک جهانی. آمار سالانه است و سال‌های بدون داده خالی می‌مانند. دیدن عراق روی کرهٔ زمین

هفت موضوع برای کشف بعدی

از همین‌جا ادامه بدهید؛ هر مسیر یک تعریف و هفت پرسش تازه دارد.

همه موضوع‌ها
  1. ۱ جغرافیا · ۹ دقیقهبلغارستان چگونه کشوری است؟ از تمدن‌های باستان تا زندگی امروزبلغارستان در جنوب شرقی اروپا و در بخش شرقی بالکان قرار دارد؛ کشوری با پایتخت صوفیه، ساحل دریای…
  2. ۲ جغرافیا · ۲ دقیقهبرونئی چگونه کشوری است؟ هفت پرسش درباره مرزها، تاریخ و زندگیبرونئی کشوری کوچک در جزیره بورنئو در جنوب شرقی آسیاست که از نظر مرزهای زمینی تقریباً به‌طور کامل…
  3. ۳ جغرافیا · ۲ دقیقهگامبیا چگونه کشوری است؟ هفت پرسش درباره مرزها، تاریخ و زندگیگامبیا یکی از جالب‌ترین شکل‌های مرزی آفریقا را دارد: کشوری باریک و کشیده که دو سوی رود گامبیا…
  4. ۴ جغرافیا · ۲ دقیقهسان مارینو چگونه کشوری است؟ هفت پرسش درباره مرزها، تاریخ و زندگیسان‌مارینو کشوری مستقل در قلب شبه‌جزیره ایتالیاست که تمام مرزهای زمینی‌اش با ایتالیا مشترک است. این جمهوری کوچک،…
  5. ۵ جغرافیا · ۲ دقیقهواتیکان چگونه کشوری است؟ هفت پرسش درباره مرزها، تاریخ و زندگیواتیکان شگفت‌انگیزترین نمونه یک کشور درون کشور دیگر است. این دولت‌شهر بسیار کوچک کاملاً در داخل شهر رم،…
  6. ۶ جغرافیا · ۲ دقیقهبوروندی چگونه کشوری است؟ هفت پرسش درباره مرزها، تاریخ و زندگیبوروندی کشوری کوچک در منطقه دریاچه‌های بزرگ شرق آفریقاست. روی نقشه، میان رواندا، تانزانیا و جمهوری دموکراتیک کنگو…
  7. ۷ جغرافیا · ۲ دقیقهماداگاسکار چگونه کشوری است؟ هفت پرسش درباره مرزها، تاریخ و زندگیماداگاسکار از نظر جغرافیایی نقطه مقابل کشورهای محصور در خشکی است. این کشور جزیره‌ای بزرگ در اقیانوس هند،…
۰ از ۷