شورای امنیت سازمان ملل
شورای امنیت یکی از شش رکن اصلی سازمان ملل متحد است و طبق منشور، مسئولیت اصلی حفظ صلح و امنیت بینالمللی را بر عهده دارد. این شورا از پانزده کشور تشکیل میشود: پنج عضو دائم، یعنی چین، فرانسه، روسیه، بریتانیا و آمریکا، و ده عضو غیردائم که مجمع عمومی برای دورههای دوساله انتخاب میکند. شورا میتواند درباره تهدید صلح تصمیم بگیرد، تحریم وضع کند یا در شرایط مشخص استفاده از زور را مجاز بداند. برای تصویب تصمیمهای غیرآییننامهای دستکم نه رأی مثبت لازم است و رأی منفی هر عضو دائم میتواند مانع تصویب شود. این امتیاز که معمولاً «حق وتو» نامیده میشود، یکی از مهمترین نقاط اختلاف درباره عدالت و کارآمدی شورا است. شورا با مجمع عمومی تفاوت دارد: عضویت محدودتر و اختیارات الزامآور بیشتری در موضوعات امنیتی دارد. برای درک عملکرد آن باید ترکیب اعضا، شیوه رأیگیری، تفاوت قطعنامهها و محدودیتهای اجرایی را بررسی کرد.

- تأسیس۱۹۴۵۸۱ سال پیش
- مقرنیویورک
شناسنامهٔ شورای امنیت سازمان ملل
United Nations Security Council · از ارکان سازمان ملل متحد جهت پاسداری از امنیت و صلح جهانی
- نوع
- شورا
- تأسیس
- ۲۴ اکتبر ۱۹۴۵
- مقر
- نیویورک
- سازمان مادر
- سازمان ملل متحد
- وبگاه
- un.org
توضیحات و منابع
این مشخصات خودکار از ویکیداده (پایگاه دادهٔ آزاد) گرفته و ماهی یک بار تازه میشود. مقالهٔ ویکیپدیای فارسی
تصویر: ویکیانبار، با مجوز آزاد.
شورای امنیت چه وظیفهای دارد؟
طبق منشور سازمان ملل، مسئولیت اصلی حفظ صلح و امنیت بینالمللی به شورای امنیت سپرده شده است. شورا میتواند درباره تهدید صلح تحقیق، پیشنهاد مذاکره و در شرایط مشخص اقدامات الزامآور تصویب کند. این وظیفه به معنای تضمین موفقیت همه تلاشهای صلح یا کنترل مستقیم تمام ارتشهای جهان نیست.
منابع این پاسخ
چرا شورای امنیت پانزده عضو دارد؟
شورا هنگام تشکیل سازمان ملل یازده عضو داشت، اما با اصلاح منشور در دهه ۱۹۶۰ به پانزده عضو افزایش یافت. پنج کشور عضو دائماند و ده کرسی دیگر برای دوره دوساله از سوی مجمع عمومی انتخاب میشوند. ترکیب غیردائم با توجه به سهمیههای منطقهای و رأی دولتهای عضو تغییر میکند.
منابع این پاسخ
پنج عضو دائم کدام کشورها هستند؟
چین، فرانسه، فدراسیون روسیه، بریتانیا و ایالات متحده آمریکا اعضای دائم شورا هستند. حق ویژه این کشورها حاصل ساختار منشور ۱۹۴۵ است، نه رتبهبندی سالانه قدرت نظامی یا اقتصادی. اعضای غیردائم در بحث و رأیگیری شرکت میکنند ولی حق وتو ندارند.
منابع این پاسخ
قطعنامه شورای امنیت چگونه تصویب میشود؟
برای مسائل آییننامهای دستکم نه رأی مثبت لازم است. برای مسائل غیرآییننامهای نیز حداقل نه رأی مثبت لازم است، مشروط بر اینکه هیچ عضو دائم رأی منفی وتوکننده ندهد. خودداری عضو دائم از رأی دادن لزوماً مانع تصویب قطعنامه نیست. نوع موضوع و آرای ثبتشده برای تفسیر هر نتیجه اهمیت دارند.
منابع این پاسخ
شورا چه اختیاراتی در زمینه تحریم و استفاده از زور دارد؟
شورای امنیت میتواند مطابق فصل هفتم منشور درباره تحریمهای اقتصادی، محدودیت تسلیحاتی یا مجوز استفاده از زور تصمیم بگیرد. اما اجرای چنین تصمیمهایی به اقدامات دولتها و سازوکارهای نظارتی وابسته است. هر بیانیه رئیس شورا یا خبر از جلسه، الزاماً قطعنامه لازمالاجرا نیست.
منابع این پاسخ
رابطه شورای امنیت با مجمع عمومی چیست؟
مجمع عمومی نمایندگی همه اعضای سازمان ملل را دارد و ده عضو غیردائم شورا را انتخاب میکند. شورای امنیت در بحرانهای صلح و امنیت اختیارات ویژهای دارد. مجمع عمومی میتواند درباره مسائل جهانی توصیه و بحث عمومی ارائه کند، اما نمیتواند صرفاً با رأی اکثریت یک حق وتو را به تصمیم لازمالاجرای شورای امنیت تبدیل کند.
منابع این پاسخ
چرا عملکرد شورا گاهی با بنبست روبهرو میشود؟
اختلاف منافع پنج عضو دائم ممکن است به وتوی قطعنامهها بینجامد. حتی پس از تصویب قطعنامه نیز اجرا به همکاری دولتها، ظرفیت نظارت و شرایط میدانی نیاز دارد. برای ارزیابی عملکرد شورا باید پرونده و قطعنامه مشخص، رأی اعضا، تاریخ تصویب و نتیجه اجرایی آن بررسی شود.
مطالعه مرتبط: پروندههای هفت
منابع این پاسخ
پیوندهای مرتبط
شورای امنیت سازمان ملل در خبرهای رونما
منابع و بازبینی
هفت موضوع برای کشف بعدی
از همینجا ادامه بدهید؛ هر مسیر یک تعریف و هفت پرسش تازه دارد.
همه موضوعها- ۱ سازمانها و نهادها · ۱ دقیقهاداره فدرال هوانوردی آمریکا (FAA) چیست؟ هفت پرسش درباره نهادی که آسمان آمریکا را اداره میکنداداره فدرال هوانوردی آمریکا (Federal Aviation Administration یا FAA) نهادی است که آسمان غیرنظامی ایالات متحده را مدیریت…
- ۲ سازمانها و نهادها · ۶ دقیقهانویدیا چیست؟ هفت پرسش درباره شرکتی که به موتور تراشهای هوش مصنوعی تبدیل شدانویدیا (NVIDIA Corporation) شرکت فناوری آمریکایی با دفتر مرکزی در سانتا کلارای کالیفرنیاست که با تراشههای گرافیکی بازیهای…
- ۳ سازمانها و نهادها · ۶ دقیقهحزب آلترناتیو برای آلمان (AfD) چیست؟ هفت پرسش دربارهٔ پیدایش، مواضع و جایگاه امروز آن«آلترناتیو برای آلمان» یا AfD (افدی) حزبی است که در کمتر از یک دهه از گروهی کوچک در…
- ۴ سازمانها و نهادها · ۵ دقیقهآسترازنکا چیست؟ هفت پرسش درباره غول داروسازی سوئدی–بریتانیاییآسترازنکا (AstraZeneca) یکی از بزرگترین شرکتهای داروسازی و زیستفناوری جهان است؛ شرکتی با ریشههای سوئدی و بریتانیایی که…
- ۵ سازمانها و نهادها · ۶ دقیقهپیمان دوستی و همکاری در جنوب شرق آسیا (TAC) چیست؟ هفت پرسشپیمان دوستی و همکاری در جنوب شرق آسیا (TAC) از اسناد پایه نظم منطقهای جنوب شرق آسیاست که…
- ۶ سازمانها و نهادها · ۶ دقیقهفرانکوفونی چیست؟ هفت پرسش درباره سازمان بینالمللی کشورهای فرانسهزبانسازمان بینالمللی فرانکوفونی (OIF) نهادی میاندولتی است که دولتها و حکومتهایی را گرد هم میآورد که پیوندی تاریخی…
- ۷ سازمانها و نهادها · ۶ دقیقهآسهآن چیست؟ هفت پرسش درباره اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیاآسهآن، یا اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا، مهمترین سازمان منطقهای جنوب شرق آسیاست که از ۱۹۶۷ تاکنون از…