حماس
حماس، کوتاهشده «حرکة المقاومة الإسلامیة»، جنبش سیاسی و مسلح فلسطینی است که در دسامبر ۱۹۸۷ و همزمان با انتفاضه نخست شکل گرفت. بنیانگذاران آن از جریان اخوانالمسلمین در سرزمینهای فلسطینی برخاسته بودند. این جنبش در کنار شبکههای اجتماعی و سیاسی، شاخه مسلحی به نام گردانهای عزالدین قسام ایجاد کرد. حماس در انتخابات قانونگذاری فلسطین در سال ۲۰۰۶ پیروز شد و پس از درگیری با فتح در ۲۰۰۷ کنترل غزه را به دست گرفت؛ اما درباره میزان کنترل و اداره آن پس از جنگهای چند سال اخیر باید به تاریخ مشخص و وضعیت عملی توجه کرد. حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ به اسرائیل و جنگ گسترده پس از آن، وضعیت حماس و زندگی غیرنظامیان را بهشدت دگرگون کرد. برخی کشورها، از جمله آمریکا، حماس را سازمان تروریستی میدانند. شناخت آن مستلزم تفکیک تاریخ سیاسی، ساختار مسلحانه، اهداف اعلامی، روابط منطقهای، وضعیت حقوقی و تأثیر درگیریها بر مردم فلسطین و اسرائیل است.

- تأسیس۱۹۸۷۳۹ سال پیش
- مقرغزه
- رئیسخالد مشعل
- اعضا۲۰٬۰۰۰
شناسنامهٔ حماس
Hamas · سازمان اسلامگرای سیاسی-نظامی فلسطینی
- نوع
- سازمان نظامی، سازمان مذهبی
- تأسیس
- ۱۰ دسامبر ۱۹۸۷
- بنیانگذار
- احمد یاسین، عبدالعزیز رنتیسی، محمود الزهار
- مقر
- غزه
- کشور
- فلسطین
- رئیس
- خالد مشعل
- شمار اعضا
- ۲۰٬۰۰۰
- وبگاه
- hamasinfo.info
توضیحات و منابع
این مشخصات خودکار از ویکیداده (پایگاه دادهٔ آزاد) گرفته و ماهی یک بار تازه میشود. مقالهٔ ویکیپدیای فارسی
حماس چگونه و در چه شرایطی شکل گرفت؟
این جنبش در دسامبر ۱۹۸۷ و پس از آغاز انتفاضه نخست، از بستر شبکههای اخوانالمسلمین فلسطین پدید آمد. احمد یاسین از چهرههای مؤسس آن بود. حماس از ابتدا ترکیبی از فعالیت سیاسی، مذهبی، اجتماعی و مبارزه مسلحانه را دنبال میکرد. تاریخ پیدایش آن را باید در بستر اشغال سرزمینهای فلسطینی و رقابت میان جریانهای سیاسی فلسطین شناخت.
منابع این پاسخ
هدفهای سیاسی و ایدئولوژیک حماس چیست؟
حماس جنبشی اسلامگرا و ملیگرای فلسطینی است که با اسرائیل منازعه دارد. منشور ۱۹۸۸ و سند سیاسی ۲۰۱۷ آن از نظر زبان و بعضی مواضع تفاوتهایی دارند، اما اختلاف بنیادین با شناسایی اسرائیل ادامه یافته است. باید میان اهداف اعلامی، متن اسناد رسمی و اقدامهای واقعی گروه تمایز گذاشت.
منابع این پاسخ
ساختار سیاسی و شاخه نظامی حماس چگونه است؟
حماس دارای نهادهای سیاسی و شبکههایی برای سازماندهی اجتماعی بوده و گردانهای عزالدین قسام شاخه مسلح آن است. میزان نقش رهبران خارج از غزه، ساختار فرماندهی و توان نظامی آن در دورههای مختلف بهویژه پس از جنگ ۲۰۲۳ تغییر کرده است. وجود این شاخهها به معنی یکسانبودن مسئولیت همه اعضا یا نهادها نیست.
منابع این پاسخ
حماس چگونه در غزه به قدرت رسید؟
در انتخابات مجلس فلسطین در سال ۲۰۰۶، فهرست وابسته به حماس بیشترین کرسیها را کسب کرد. اختلاف شدید با جنبش فتح در سال ۲۰۰۷ به درگیری و تسلط حماس بر غزه انجامید. از آن پس شکاف سیاسی میان غزه و کرانه باختری عمیقتر شد. وضعیت اداره کنونی غزه باید متناسب با تحولات نظامی و سیاسی همان مقطع گزارش شود.
منابع این پاسخ
حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ چه تأثیری بر جایگاه حماس داشت؟
نیروهای حماس و گروههای همراه در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ به اسرائیل حمله کردند، غیرنظامیان را کشتند و گروگان گرفتند. اسرائیل عملیات گستردهای در غزه آغاز کرد که تلفات غیرنظامی و تخریب وسیع در پی داشت. این جنگ، توان تشکیلاتی و وضعیت حکمرانی حماس را تغییر داد و مسئله گروگانها، آتشبس و اداره غزه را به محور مذاکرات تبدیل کرد.
منابع این پاسخ
رابطه حماس با ایران و دیگر بازیگران منطقه چگونه بوده است؟
ایران از حماس حمایت کرده، اما رابطه دو طرف همواره ثابت نبوده است. تفاوت مذهبی و اختلاف درباره بحران سوریه در مقاطعی به فاصله سیاسی انجامید. حماس همچنین با کشورهای میانجی و بازیگران فلسطینی روابط متفاوتی دارد. بنابراین نمیتوان آن را صرفاً زیرمجموعهای بدون اختیار از سیاست منطقهای یک دولت خارجی دانست.
منابع این پاسخ
حماس در حقوق بینالملل و سیاست جهانی چه وضعیتی دارد؟
آمریکا و شماری از دولتها حماس را در فهرست سازمانهای تروریستی قرار دادهاند؛ موضع همه کشورها یکسان نیست. فارغ از این طبقهبندیها، حمله عمدی به غیرنظامیان و گروگانگیری بر پایه حقوق بشردوستانه بینالمللی ممنوع است. همچنین اقدامات نظامی علیه حماس از الزام رعایت قواعد حمایت از غیرنظامیان در غزه معاف نیست.
منابع این پاسخ
گاهشمار حماس
- ۱۹۸۷تأسیس در غزه
- ۲۰۲۴خالد مشعل، رئیس
منبع گاهشمار: ویکیداده
پیوندهای مرتبط
حماس در خبرهای رونما
منابع و بازبینی
هفت موضوع برای کشف بعدی
از همینجا ادامه بدهید؛ هر مسیر یک تعریف و هفت پرسش تازه دارد.
همه موضوعها- ۱ سازمانها و نهادها · ۱ دقیقهاداره فدرال هوانوردی آمریکا (FAA) چیست؟ هفت پرسش درباره نهادی که آسمان آمریکا را اداره میکنداداره فدرال هوانوردی آمریکا (Federal Aviation Administration یا FAA) نهادی است که آسمان غیرنظامی ایالات متحده را مدیریت…
- ۲ سازمانها و نهادها · ۶ دقیقهانویدیا چیست؟ هفت پرسش درباره شرکتی که به موتور تراشهای هوش مصنوعی تبدیل شدانویدیا (NVIDIA Corporation) شرکت فناوری آمریکایی با دفتر مرکزی در سانتا کلارای کالیفرنیاست که با تراشههای گرافیکی بازیهای…
- ۳ سازمانها و نهادها · ۶ دقیقهحزب آلترناتیو برای آلمان (AfD) چیست؟ هفت پرسش دربارهٔ پیدایش، مواضع و جایگاه امروز آن«آلترناتیو برای آلمان» یا AfD (افدی) حزبی است که در کمتر از یک دهه از گروهی کوچک در…
- ۴ سازمانها و نهادها · ۵ دقیقهآسترازنکا چیست؟ هفت پرسش درباره غول داروسازی سوئدی–بریتانیاییآسترازنکا (AstraZeneca) یکی از بزرگترین شرکتهای داروسازی و زیستفناوری جهان است؛ شرکتی با ریشههای سوئدی و بریتانیایی که…
- ۵ سازمانها و نهادها · ۶ دقیقهپیمان دوستی و همکاری در جنوب شرق آسیا (TAC) چیست؟ هفت پرسشپیمان دوستی و همکاری در جنوب شرق آسیا (TAC) از اسناد پایه نظم منطقهای جنوب شرق آسیاست که…
- ۶ سازمانها و نهادها · ۶ دقیقهفرانکوفونی چیست؟ هفت پرسش درباره سازمان بینالمللی کشورهای فرانسهزبانسازمان بینالمللی فرانکوفونی (OIF) نهادی میاندولتی است که دولتها و حکومتهایی را گرد هم میآورد که پیوندی تاریخی…
- ۷ سازمانها و نهادها · ۶ دقیقهآسهآن چیست؟ هفت پرسش درباره اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیاآسهآن، یا اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا، مهمترین سازمان منطقهای جنوب شرق آسیاست که از ۱۹۶۷ تاکنون از…