روسیه
روسیه، با نام رسمی فدراسیون روسیه، پهناورترین کشور جهان است و از شرق اروپا تا شمال آسیا و اقیانوس آرام امتداد دارد. پایتخت آن مسکوست و سرزمینش دهها قوم و زبان و اقلیمهای متفاوت را در بر میگیرد. پیشینه دولت روسیه به یک روز یا یک حکومت محدود نیست: حکومت روسِ کییف در سدههای میانه، که در میراث تاریخی روسیه، اوکراین و بلاروس جایگاهی مهم دارد، یکی از ریشههای این تاریخ است. پس از یورش مغولان، شاهزادهنشین مسکو بهتدریج قدرت گرفت و بعدها به حکومت تزاری و امپراتوری روسیه تبدیل شد. انقلابهای ۱۹۱۷ به پایان سلطنت و پیدایش حکومت شوروی انجامید؛ اتحاد شوروی در ۱۹۲۲ تشکیل شد و در ۱۹۹۱ فروپاشید. روسیه امروز وارث بخشی از این تحولات تاریخی است و با منابع طبیعی، فرهنگ، اقتصاد، توان نظامی و جایگاهش در شورای امنیت سازمان ملل در تحولات جهانی نقش دارد.
- جمعیت۱۴۳٫۵ میلیوننفر، ۲۰۲۵
- مساحت۱۷٬۰۹۸٬۲۴۲کیلومتر مربع
- درآمد سرانه۱۷٬۵۴۷ دلاردر سال، ۲۰۲۵
- امید به زندگی۷۳٫۴ سال۲۰۲۴
جمعیت، درآمد سرانه و امید به زندگی: بانک جهانی، تازهترین سال موجود. نمودار روند چندساله
روسیه کجاست و چه سرزمینی را در بر میگیرد؟
روسیه در شمال قاره اوراسیا قرار دارد و از اروپای شرقی تا سواحل اقیانوس آرام کشیده شده است. مساحت آن حدود ۱۷ میلیون کیلومتر مربع است و از چندین منطقه زمانی عبور میکند. پایتخت کشور مسکوست؛ سنپترزبورگ نیز از مراکز مهم تاریخی و فرهنگی آن است. اقلیم روسیه از جنگلهای وسیع تا نواحی قطبی و استپی تفاوت دارد و همین گستردگی بر زندگی، حملونقل و اقتصاد آن تأثیر میگذارد.
منابع این پاسخ
ریشه پیدایش روسیه به کجا و چه زمانی بازمیگردد؟
ریشههای تاریخی روسیه امروز با دولت روسِ کییف در سدههای نهم تا سیزدهم و سپس حکومتهای شمالشرقی سرزمینهای اسلاوی شرقی پیوند دارند. مرکز روسِ کییف در شهر کییف، پایتخت اوکراین امروزی، قرار داشت و میراث آن میان روسها، اوکراینیها و بلاروسها مشترک و موضوع بحث تاریخی است. پس نمیتوان کییف را بدون توضیح، نخستین پایتخت کشور کنونی روسیه دانست یا پیدایش دولت امروزی را به یک تاریخ واحد نسبت داد.
منابع این پاسخ
مسکو چگونه به مرکز قدرت روسیه تبدیل شد؟
پس از حمله مغولان در سده سیزدهم و فروپاشی ساختار پیشین روسِ کییف، شاهزادهنشینهای مختلفی در منطقه فعالیت داشتند. مسکو بهتدریج با گسترش قلمرو، پیوندهای سیاسی و گردآوری منابع قدرت گرفت. ایوان سوم در سده پانزدهم نفوذ مسکو را افزایش داد و ایوان چهارم در ۱۵۴۷ عنوان تزار را پذیرفت. این فرایند چندسدهای یکی از پایههای شکلگیری دولت متمرکز روسیه بود.
منابع این پاسخ
حکومت تزاری و امپراتوری روسیه چگونه شکل گرفت؟
خاندان رومانوف در ۱۶۱۳ به قدرت رسید. پتر یکم، مشهور به پتر کبیر، اصلاحات نظامی و اداری گستردهای انجام داد و در ۱۷۲۱ عنوان امپراتور را اختیار کرد. روسیه در سدههای بعد قلمرو خود را در اروپا و آسیا گسترش داد و به قدرتی بزرگ تبدیل شد. این گسترش با جنگ، تجارت و سلطه بر ملتهای مختلف همراه بود؛ در عین حال ادبیات، موسیقی و هنر روسی نیز در این دوران شکوفا شدند.
منابع این پاسخ
انقلابهای ۱۹۱۷ و اتحاد شوروی چه تغییری ایجاد کردند؟
در سال ۱۹۱۷، نخست انقلاب فوریه به کنارهگیری نیکلای دوم و پایان سلطنت تزاری انجامید؛ سپس بلشویکها در انقلاب اکتبر قدرت گرفتند. پس از جنگ داخلی، اتحاد جماهیر شوروی در ۱۹۲۲ تشکیل شد و روسیه یکی از جمهوریهای اصلی آن بود. صنعتیشدن، سرکوب سیاسی در دوره استالین، جنگ جهانی دوم و رقابت جنگ سرد از تحولات مهم دوره شوروی به شمار میروند. اتحاد شوروی با کشور کنونی روسیه یکی نیست.
منابع این پاسخ
روسیه امروزی چگونه در سال ۱۹۹۱ شکل گرفت؟
با بحران سیاسی و اقتصادی اتحاد شوروی و اعلام استقلال جمهوریهای آن، این اتحاد در دسامبر ۱۹۹۱ منحل شد. فدراسیون روسیه بهعنوان کشوری مستقل ادامه یافت و کرسی شوروی در شورای امنیت سازمان ملل را در اختیار گرفت. دهه ۱۹۹۰ با تغییر اقتصاد و ساختار قدرت همراه بود؛ از سال ۲۰۰۰ نیز ولادیمیر پوتین، با دورههایی در مقام رئیسجمهور و نخستوزیر، نقش محوری در سیاست کشور داشته است.
منابع این پاسخ
مردم، اقتصاد و جایگاه جهانی روسیه چه ویژگیهایی دارند؟
روسیه جامعهای چندقومیتی است؛ روسی زبان رسمی سراسری است و زبانها و سنتهای محلی دیگری نیز وجود دارند. انرژی، فلزات، کشاورزی، صنعت و خدمات در اقتصاد آن نقش دارند. این کشور از اعضای دائم شورای امنیت با حق وتو و دارای توان نظامی گسترده است. جنگ روسیه علیه اوکراین از سال ۲۰۲۲، تحریمها و روابط با همسایگان بر سیاست خارجی و اقتصاد آن اثر گذاشتهاند. شناخت روسیه بدون توجه به مردم و تاریخ، تنها به سیاست روز محدود میشود.
منابع این پاسخ
روسیه در آمار
نمودار در حال بارگذاری…
جدول دادهها
منبع آمار: دادهٔ باز بانک جهانی. آمار سالانه است و سالهای بدون داده خالی میمانند. دیدن روسیه روی کرهٔ زمین
منابع و بازبینی
هفت موضوع برای کشف بعدی
از همینجا ادامه بدهید؛ هر مسیر یک تعریف و هفت پرسش تازه دارد.
همه موضوعها- ۱ تاریخ · ۶ دقیقهجعبه سیاه هواپیما؛ هفت پرسش دربارهٔ جعبهای نارنجی که آخرین لحظههای پرواز را به خاطر میسپاردسال ۱۹۵۴، در ملبورن استرالیا، گروهی از کارشناسان دور میزی نشسته بودند تا دربارهٔ رازی حرف بزنند که…
- ۲ تاریخ · ۵ دقیقهترانزیستور؛ هفت پرسش دربارهٔ قطعهای که از یک تکه ژرمانیوم شروع شد و امروز میلیاردها بار در یک تراشه تکرار میشوددو روز پیش از کریسمس ۱۹۴۷، چند مدیر آزمایشگاههای بل دور میزی جمع شدند تا وسیلهای عجیب را…
- ۳ تاریخ · ۶ دقیقه«گشت شبانه» رامبراند؛ هفت پرسش دربارهٔ تابلویی که نه شبانه است و نه کاملسال ۱۹۷۵، مردی در موزهٔ رایکس آمستردام به سوی مشهورترین نقاشی هلند رفت و با چاقو دوازده بریدگی…
- ۴ اقتصاد · ۶ دقیقهجنون لاله؛ هفت پرسش دربارهٔ نخستین «حباب» مشهور تاریخ و افسانههایی که دورش ساخته شدشب جمعه ۶ فوریهٔ ۱۶۳۷، در میخانهٔ «منیسته بروِیلوفت» در آمستردام، بشکهسازی اهل هارلم به نام آندریس دِ…
- ۵ تاریخ · ۶ دقیقهشطرنج؛ هفت پرسش دربارهٔ بازیای که «شاه مات» را به زبان جهان برددر آوریل ۱۸۳۱، چند ده مهرهٔ کوچک عاجی در انجمن عتیقهشناسان اسکاتلند در ادینبرو به نمایش گذاشته شد.…
- ۶ تاریخ · ۶ دقیقهقهوه؛ هفت پرسش دربارهٔ دانهای که از خانقاههای یمن تا بازار بیمهٔ لندن سفر کردسال ۱۶۸۸، روزنامهٔ رسمی لندن آگهی کوچکی چاپ کرد: برای هر کس که خبری از پنج ساعت جیبی…
- ۷ تاریخ · ۶ دقیقهارتش سفالین؛ هفت پرسش دربارهٔ سربازانی که کشاورزان هنگام کندن چاه از خاک بیرون آوردندبهار ۱۹۷۴، استان شانشی در شمال غرب چین گرفتار خشکسالی بود. یانگ ژیفا، کشاورزی از حومهٔ شهر شیان،…