سازمان همکاری شانگهای
سازمان همکاری شانگهای (SCO) یک سازمان منطقهای است که در ژوئن ۲۰۰۱ با مشارکت چین، روسیه و چهار کشور آسیای مرکزی تأسیس شد. ریشه آن به گفتوگوهای امنیتی «شانگهای پنج» در دهه ۱۹۹۰ بازمیگردد. این سازمان بر افزایش اعتماد میان اعضا، مبارزه با تروریسم و افراطگرایی، امنیت مرزی و توسعه همکاری اقتصادی و فرهنگی تأکید میکند. هند و پاکستان در سال ۲۰۱۷، ایران در سال ۲۰۲۳ و بلاروس در سال ۲۰۲۴ به عضویت کامل درآمدند و شمار اعضا به ده کشور رسید. مقر دبیرخانه آن در پکن است و ساختار منطقهای مقابله با تروریسم در تاشکند فعالیت میکند. سازمان همکاری شانگهای پیمان دفاع جمعی مشابه ناتو نیست و عضویت در آن به معنی تعهد خودکار اعضا برای جنگیدن به نفع یکدیگر نیست. تفاوتهای سیاسی و مرزی میان اعضا نیز همچنان وجود دارد. شناخت سازمان نیازمند تفکیک تعهدات رسمی، نشستها، پروژههای اجرایی و محدودیتهای واقعی همکاری است.

- تأسیس۲۰۰۱۲۵ سال پیش
- مقرپکن
- اعضا۱۰
شناسنامهٔ سازمان همکاری شانگهای
Shanghai Cooperation Organisation · سازمان اوراسیایی میاندولتی

- نوع
- سازمان بیندولتی
- تأسیس
- ۱۴ ژوئن ۲۰۰۱
- مقر
- پکن
- شمار اعضا
- ۱۰
- وبگاه
- sectsco.org
توضیحات و منابع
این مشخصات خودکار از ویکیداده (پایگاه دادهٔ آزاد) گرفته و ماهی یک بار تازه میشود. مقالهٔ ویکیپدیای فارسی
تصویر: ویکیانبار، با مجوز آزاد.
سازمان همکاری شانگهای چرا شکل گرفت؟
پس از فروپاشی شوروی، چین و کشورهای همسایه آسیای مرکزی درباره مرزها و امنیت منطقه به گفتوگو پرداختند. سازوکار شانگهای پنج زمینه تشکیل سازمان همکاری شانگهای در ۱۵ ژوئن ۲۰۰۱ را فراهم کرد. هدف آن تقویت اعتماد، همکاری امنیتی و توسعه مناسبات سیاسی و اقتصادی بین اعضا بود.
منابع این پاسخ
اعضای سازمان همکاری شانگهای کدام کشورها هستند؟
تا سال ۲۰۲۶ ده عضو کامل عبارتاند از چین، روسیه، قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان، ازبکستان، هند، پاکستان، ایران و بلاروس. عضویت کامل با جایگاه ناظر یا شریک گفتوگو یکسان نیست. وضعیت اعضا باید با تاریخ گزارش شود، زیرا ترکیب سازمان در سالهای اخیر تغییر کرده است.
منابع این پاسخ
ایران از چه زمانی عضو کامل شد؟
ایران پس از سالها مشارکت در جایگاه ناظر، در سال ۲۰۲۳ به عضویت کامل سازمان همکاری شانگهای درآمد. این عضویت امکان حضور در سازوکارهای رسمی همکاری و نشستهای اعضا را افزایش داد. اما خود عضویت تحریمهای بینالمللی را از بین نمیبرد و تضمینکننده همه پروژههای تجاری نیست.
منابع این پاسخ
آیا سازمان شانگهای اتحاد نظامی شبیه ناتو است؟
خیر. سازمان شانگهای در زمینه امنیت منطقه، رزمایش و مقابله با تهدیدهای مشترک همکاری میکند، اما مادهای مشابه تعهد دفاع جمعی ناتو ندارد. اعضای آن درباره برخی مناقشات اختلاف منافع دارند. همکاری امنیتی را باید از الزام حقوقی به دفاع نظامی از یک عضو تفکیک کرد.
منابع این پاسخ
ساختار سازمان و محل نهادهای آن چگونه است؟
شورای سران کشورها در بالاترین سطح نشستهای سازمان فعالیت میکند. دبیرخانه در پکن و ساختار منطقهای ضدتروریسم در تاشکند مستقرند. سازوکارهای دیگری برای نشست نخستوزیران، وزیران خارجه و موضوعات تخصصی وجود دارد. تصمیمهای سیاسی و اجرای توافقها به همکاری دولتهای عضو وابستهاند.
منابع این پاسخ
چرا هند و پاکستان هر دو عضو هستند؟
هند و پاکستان در سال ۲۰۱۷ با وجود اختلافهای دیرینه، همزمان به عضویت کامل درآمدند. حضور در یک سازمان گفتوگوی منطقهای لزوماً اختلافهای دوجانبه را حل نمیکند. سازمان میتواند مجالی برای تماس فراهم کند، اما جایگزین مذاکرات مستقیم یا توافقهای مشخص میان دولتها نیست.
منابع این پاسخ
عضویت شانگهای چه اهمیتی برای اقتصاد و امنیت دارد؟
همکاری درباره ترانزیت، انرژی، امنیت مرزی و هماهنگی منطقهای میتواند فرصتهایی ایجاد کند. بااینحال توافقهای عمومی با پروژههای تأمین مالی و اجراشده تفاوت دارند. برای سنجش نتایج باید حجم تجارت، طرحهای حملونقل و اقدامهای مشخص ضدتروریسم را بر پایه دادههای واقعی بررسی کرد.
منابع این پاسخ
گاهشمار سازمان همکاری شانگهای
- ۲۰۰۱تأسیس در پکن
- ۲۰۱۶رشید علیماف، دبیرکل
- ۲۰۱۹ولادیمیر نوروف، دبیرکل
منبع گاهشمار: ویکیداده
پیوندهای مرتبط
سازمان همکاری شانگهای در خبرهای رونما
منابع و بازبینی
هفت موضوع برای کشف بعدی
از همینجا ادامه بدهید؛ هر مسیر یک تعریف و هفت پرسش تازه دارد.
همه موضوعها- ۱ سازمانها و نهادها · ۱ دقیقهاداره فدرال هوانوردی آمریکا (FAA) چیست؟ هفت پرسش درباره نهادی که آسمان آمریکا را اداره میکنداداره فدرال هوانوردی آمریکا (Federal Aviation Administration یا FAA) نهادی است که آسمان غیرنظامی ایالات متحده را مدیریت…
- ۲ سازمانها و نهادها · ۶ دقیقهانویدیا چیست؟ هفت پرسش درباره شرکتی که به موتور تراشهای هوش مصنوعی تبدیل شدانویدیا (NVIDIA Corporation) شرکت فناوری آمریکایی با دفتر مرکزی در سانتا کلارای کالیفرنیاست که با تراشههای گرافیکی بازیهای…
- ۳ سازمانها و نهادها · ۶ دقیقهحزب آلترناتیو برای آلمان (AfD) چیست؟ هفت پرسش دربارهٔ پیدایش، مواضع و جایگاه امروز آن«آلترناتیو برای آلمان» یا AfD (افدی) حزبی است که در کمتر از یک دهه از گروهی کوچک در…
- ۴ سازمانها و نهادها · ۵ دقیقهآسترازنکا چیست؟ هفت پرسش درباره غول داروسازی سوئدی–بریتانیاییآسترازنکا (AstraZeneca) یکی از بزرگترین شرکتهای داروسازی و زیستفناوری جهان است؛ شرکتی با ریشههای سوئدی و بریتانیایی که…
- ۵ سازمانها و نهادها · ۶ دقیقهپیمان دوستی و همکاری در جنوب شرق آسیا (TAC) چیست؟ هفت پرسشپیمان دوستی و همکاری در جنوب شرق آسیا (TAC) از اسناد پایه نظم منطقهای جنوب شرق آسیاست که…
- ۶ سازمانها و نهادها · ۶ دقیقهفرانکوفونی چیست؟ هفت پرسش درباره سازمان بینالمللی کشورهای فرانسهزبانسازمان بینالمللی فرانکوفونی (OIF) نهادی میاندولتی است که دولتها و حکومتهایی را گرد هم میآورد که پیوندی تاریخی…
- ۷ سازمانها و نهادها · ۶ دقیقهآسهآن چیست؟ هفت پرسش درباره اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیاآسهآن، یا اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا، مهمترین سازمان منطقهای جنوب شرق آسیاست که از ۱۹۶۷ تاکنون از…