پژوهش شادی هاروارد؛ هفت پرسش از طولانیترین مطالعهٔ زندگی خوب
پاییز ۱۹۳۸ بود و آمریکا هنوز در رکود بزرگ دستوپا میزد. آرلی بوک، رئیس خدمات بهداشت دانشجویی هاروارد، تصمیم گرفت کاری برخلاف عادت پزشکی زمانه کند: بهجای بیماران، جوانان سالم را مطالعه کند تا بفهمد چه چیزی آدم را در زندگی شکوفا میکند. ۲۶۸ دانشجوی سال دوم برگزیده شدند؛ یکی از آنها جوانی به نام جان اف. کندی بود. به نوشتهٔ هاروارد کریمسون، روزنامهٔ دانشجویی هاروارد، پژوهشگران «تقریباً هر اندازهگیری قابل تصوری، از طول بینی تا پهنای پا» را ثبت کردند. کسی گمان نمیکرد این پژوهش نزدیک به نه دهه دوام بیاورد و مشهورترین یافتهاش نه دربارهٔ ژن و جمجمه، بلکه دربارهٔ رابطهها باشد. این پژوهش چه کشف کرد و چقدر میتوان به آن تکیه کرد؟

پژوهش هاروارد چگونه و با چه کسانی آغاز شد؟
پژوهش با نام «مطالعهٔ گرانت» در پاییز ۱۹۳۸ با ۲۶۸ دانشجوی سال دوم کالج هاروارد آغاز شد؛ همه مرد، چون کالج آن زمان فقط پسر میپذیرفت. به نوشتهٔ هاروارد گزت، جان اف. کندی و بن بردلی، سردبیر بعدی واشینگتنپست، در میان آنها بودند. نخستین مدیر پژوهش، کلارک هیث، متأثر از نگاه زیستشناختی رایج آن دوران، جمجمه و خالها را اندازه میگرفت، نوار مغزی میگرفت و حتی دستخطها را تحلیل میکرد.
رشتهٔ دوم از ۱۹۴۰ در مطالعهٔ زوج جرمشناس، شلدون و الینور گلوک، روی نوجوانان محلههای فقیر بوستون شکل گرفت. به گزارش کریمسون، جورج وایلانت در اوایل دههٔ ۱۹۷۰ این دو مطالعه را یکی کرد و ۴۵۶ مرد شهری کنار گروه هاروارد قرار گرفتند. بعدها همسران و بیش از ۱۳۰۰ فرزند آنها هم وارد پژوهش شدند و آزمایش DNA و تصویربرداری MRI جای اندازهگیری جمجمه را گرفت.
منابع این پاسخ
مهمترین یافتهٔ این پژوهش چه بود؟
وقتی نسل اول به ۸۰ سالگی رسید، پژوهشگران به دادههای میانسالی آنها برگشتند تا ببینند چه چیزی در ۵۰ سالگی پیشبینی میکند چه کسی در ۸۰ سالگی شاد و سالم خواهد بود. رابرت والدینگر، مدیر کنونی پژوهش و استاد روانپزشکی دانشکدهٔ پزشکی هاروارد، به هاروارد گزت گفته است انتظار داشتند کلسترول یا فشار خون مهمتر باشد؛ نبود. بهترین پیشبینیکننده رضایت از روابط، بهویژه از ازدواج، بود: «کسانی که در ۵۰ سالگی از روابطشان راضیتر بودند، در ۸۰ سالگی سالمتر بودند.»
به گفتهٔ والدینگر، خود پژوهشگران اول باور نکردند و گمان کردند شاید یافته تصادفی باشد؛ اما گروههای پژوهشی دیگر هم به همین نتیجه رسیدند. این یافته هم دربارهٔ دانشجویان هاروارد صدق میکرد و هم دربارهٔ مردان محلههای فقیر. ازدواج رضایتبخش از سلامت روان هم محافظت میکرد: زوجهای هشتادسالهای که ازدواج شادی داشتند، حتی در روزهای پردرد جسمی خلقشان افت نمیکرد.
منابع این پاسخ
رابطهها چگونه به سلامت بدن راه پیدا میکنند؟
والدینگر میگوید گروهش ده سال صرف همین پرسش کرده و بهترین فرضیهای که دادههای خوبی پشتش است، «تنظیم استرس» است. وقتی اتفاق ناخوشایندی میافتد، بدن به حالت «جنگ یا گریز» میرود و ضربان قلب و فشار خون بالا میرود. اگر بعد با همسر یا دوستی شنونده حرف بزنیم، بدن به تعادل برمیگردد. اما کسی که منزوی است و محرم رازی ندارد، احتمالاً در حالت خفیف و دائمی جنگ یا گریز میماند؛ با هورمونهای استرس و التهاب بیشتر که بهتدریج دستگاههای بدن را فرسوده میکند.
به همین دلیل او تنهایی را به اندازهٔ کشیدن روزانه نصف پاکت سیگار یا چاقی برای سلامت خطرناک میداند. به گزارش هاروارد گزت، کسانی که پشتیبانی اجتماعی قوی داشتند، با بالا رفتن سن افت ذهنی کمتری داشتند. رابطهٔ خوب هم لازم نیست همیشه آرام باشد: زوجهایی که هر روز با هم بگومگو میکردند اما در سختیها روی هم حساب میکردند، حافظهشان آسیب نمیدید.
منابع این پاسخ
کدام عادتها پیری شاد و سالم را پیشبینی کردند؟
جورج وایلانت، که از ۱۹۷۲ تا ۲۰۰۴ پژوهش را اداره کرد، در ۲۰۰۱ همراه کنت موکامال در مجلهٔ American Journal of Psychiatry بررسی کرد کدام ویژگیهای پیش از ۵۰ سالگی کیفیت زندگی در ۷۰ تا ۸۰ سالگی را پیشبینی میکند. هفت عامل که دستکم تا حدی در اختیار خود ماست برجسته شد: سیگار نکشیدن، سوءمصرف نکردن الکل، ازدواج پایدار، ورزش منظم، وزن مناسب، شیوههای پختهٔ کنار آمدن با سختیها مانند شوخطبعی و نوعدوستی، و برای مردان شهری، تحصیلات. از میان عوامل بیرون از اختیار، فقط افسردگی اثر مستقل داشت.
به گزارش هاروارد گزت، از ۶۶ مرد هارواردی که در ۵۰ سالگی سالم بودند اما کمتر از چهار عامل محافظ داشتند، ۵۰ نفر در ۸۰ سالگی «غمگین و بیمار» بودند یا زودهنگام درگذشته بودند و هیچکدام «شاد و سالم» نبود. در مقابل، از ۴۴ مردی که شش یا هفت عامل داشتند، ۲۵ نفر شاد و سالم بودند و فقط یک نفر غمگین و بیمار.
منابع این پاسخ
پول، شهرت و تحصیلات چه نقشی داشتند؟
والدینگر به هاروارد گزت گفته است شغلی که برایش ارزش قائلیم مهم است و شغلی که از آن بیزاریم بهزیستی را کم میکند، اما وقتی نیازهای پایه و امنیت مالی تأمین شد، ثروت بیشتر شادی را چندان بالا نمیبرد. شهرت و نشانهای موفقیت، حتی استادی هاروارد یا جایزهٔ نوبل، هم بهخودیخود آدم را شادتر نمیکنند.
یافتهٔ وایلانت دربارهٔ آموزش هم جالب بود: سلامت ۲۵ مرد محلههای فقیر که به دانشگاه رفتند، با وجود تفاوت بزرگ در طبقهٔ اجتماعی خانواده، هوش و درآمد، سریعتر از فارغالتحصیلان هاروارد افت نکرد. به تعبیر هاروارد گزت، آموزش از پول و منزلت اجتماعی مهمتر بود. پژوهش این تصور را هم رد کرد که شخصیت تا ۳۰ سالگی مثل گچ سفت میشود: به گفتهٔ وایلانت، برخی که در ۲۵ سالگی «ویرانه» بودند، هشتادسالههایی شگفتانگیز شدند و برعکس، اعتیاد به الکل و افسردگی شدید ستارههایی را ویران کرد.
منابع این پاسخ
یافتههای این پژوهش چه محدودیتهایی دارند؟
نخست، نسل اول فقط مرد و همه سفیدپوست بودند و گروه هاروارد از ابتدا با معیار سلامت جسمی و روانی برگزیده شده بود. به گزارش هاروارد کریمسون، نسل دوم به برابری جنسیتی رسید، اما بیشتر شرکتکنندگانش همچنان سفیدپوستاند و پژوهشگران گروه تازهای اضافه نکردند، چون دادهٔ چنددههای آنها را نداشتند. والدینگر خودش میگوید: «هر پژوهشی محدود است و هیچ نمونهای کاملاً معرف نیست.»
دوم، پیشینهٔ پژوهش بیحاشیه نیست. کریمسون یادآوری میکند هدف اولیه شناختن «مرد نرمال» بود، نه شادی، و اندازهگیریهای بدنی سالهای نخست در فضایی انجام شد که اندیشهٔ اصلاح نژاد بر دانشگاهها سایه انداخته بود. سوم، این پژوهشی مشاهدهای است: نشان میدهد رابطهٔ خوب و سلامت با هم همراهاند و یکی دیگری را پیشبینی میکند، اما سازوکار دقیق علت و معلولی آن هنوز موضوع پژوهش است؛ چیزی که خود والدینگر هم در توضیح فرضیهٔ استرس به آن اشاره میکند.
منابع این پاسخ
از این پژوهش برای زندگی روزمره چه میتوان آموخت؟
والدینگر و مارک شولتس، معاون مدیر پژوهش، در کتاب «زندگی خوب» (۲۰۲۳) از «تناسب اجتماعی» میگویند: روابط هم مثل بدن به تمرین و نگهداری نیاز دارند. پیشنهاد آنها کارهای کوچک است: فکر کنید دلتان برای چه کسی تنگ شده و به او پیام بدهید یا زنگ بزنید. برای یافتن دوستان تازه، کاری را که دوست دارید کنار دیگران انجام دهید. یک محک ساده هم از پرسشنامهٔ پژوهش میآید: «اگر نیمهشب بیمار یا ترسیده باشید، به چه کسی میتوانید زنگ بزنید؟» هر کس دستکم به یک نفر نیاز دارد، و هرگز دیر نیست.
جمعبندی: طولانیترین پژوهش زندگی بزرگسالی نشان داد کیفیت رابطهها، کنار پرهیز از سیگار و الکل، از ژن و ثروت پیشبینیکنندهٔ بهتری برای پیری شاد و سالم است؛ یافتهای که محدودیتهای نمونه را دارد، اما پژوهشهای دیگر هم آن را تأیید کردهاند.
مطالعه مرتبط در هفت: راهنمای جامع سبک زندگی سالم؛ نگاهی به عادتهای روزمرهای که سلامت جسم و ذهن را میسازند.
منابع و بازبینی
- هاروارد گزت؛ Good genes are nice, but joy is better (لیز مینئو، ۱۱ آوریل ۲۰۱۷)
- هاروارد کریمسون؛ Chronicling ‘The Good Life’ (۱۶ نوامبر ۲۰۲۳)
- هاروارد گزت؛ Relationships make us happy — and healthy (گفتوگو با رابرت والدینگر، ۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۳)
- American Journal of Psychiatry؛ Successful Aging (وایلانت و موکامال، ۲۰۰۱)
- هاروارد گزت؛ How to be happy and well rather than sad and sick (۷ ژوئن ۲۰۰۱)
هفت موضوع برای کشف بعدی
از همینجا ادامه بدهید؛ هر مسیر یک تعریف و هفت پرسش تازه دارد.
همه موضوعها- ۱ طبیعت · ۵ دقیقهپلاتیپوس؛ هفت پرسش دربارهٔ پستانداری که تخم میگذارد، نیش زهری دارد و با منقارش برق شکار را حس میکندسال ۱۷۹۹، در موزهٔ بریتانیا در لندن، جورج شاو، نگهدار مجموعههای تاریخ طبیعی، پوستی خشکشده را که از…
- ۲ تاریخ · ۵ دقیقهترانزیستور؛ هفت پرسش دربارهٔ قطعهای که از یک تکه ژرمانیوم شروع شد و امروز میلیاردها بار در یک تراشه تکرار میشوددو روز پیش از کریسمس ۱۹۴۷، چند مدیر آزمایشگاههای بل دور میزی جمع شدند تا وسیلهای عجیب را…
- ۳ طبیعت · ۶ دقیقهآکسولوتل؛ هفت پرسش دربارهٔ سمندری که هرگز بزرگ نمیشود و پای قطعشدهاش را دوباره میسازددر سال ۱۸۶۴، سیوچهار جانور زندهٔ عجیب از شهر مکزیکو به پاریس رسیدند. قرار بود فقط تماشاگران باغوحش…
- ۴ طبیعت · ۶ دقیقهآذرخش؛ هفت پرسش دربارهٔ جرقهای که از سطح خورشید داغتر استروی سالیوان، پارکبان سابق در ایالت ویرجینیا در آمریکا، رکوردی دارد که هیچکس آرزویش را نمیکند. به ثبت…
- ۵ طبیعت · ۶ دقیقههشتپا؛ هفت پرسش دربارهٔ جانوری با سه قلب، خون آبی و بازوهایی که خودشان فکر میکنندیک شب در اوایل سال ۲۰۱۶، وقتی کارکنان آکواریوم ملی نیوزیلند در شهر ناپیر به خانه رفته بودند،…
- ۶ سبک زندگی · ۶ دقیقهزعفران؛ هفت پرسش دربارهٔ گلی که هر رشتهاش را باید با دست چیددر آکروتیری، در جزیرهٔ سانتورینی یونان، باستانشناسان در بنایی که امروز Xeste 3 نامیده میشود، نقاشی دیواریای یافتند…
- ۷ تاریخ · ۶ دقیقهقهوه؛ هفت پرسش دربارهٔ دانهای که از خانقاههای یمن تا بازار بیمهٔ لندن سفر کردسال ۱۶۸۸، روزنامهٔ رسمی لندن آگهی کوچکی چاپ کرد: برای هر کس که خبری از پنج ساعت جیبی…