ساگرادا فامیلیا؛ هفت پرسش دربارهٔ کلیسایی که ۱۴۴ سال است ساخته میشود
عصر هفتم ژوئن ۱۹۲۶، تراموایی در تقاطع خیابانهای گرانویا و بایلن در بارسلونا به پیرمردی لاغر با لباسهای کهنه زد. او مدرکی همراه نداشت و رهگذران گمان کردند بیخانمان است؛ برای همین کمک دیر به او رسید و سه روز بعد در بیمارستانی برای تهیدستان درگذشت. آن پیرمرد آنتونی گائودی بود، معمار کلیسایی که تقریباً یک قرن بعد، در ۲۰ فوریهٔ ۲۰۲۶، با نصب بازوی بالایی یک صلیب به ارتفاع ۱۷۲٫۵ متر رسید و به بلندترین ارتفاع تاریخ خود رسید. چرا ساختمانی که سنگ بنایش در ۱۸۸۲ گذاشته شد هنوز تمام نشده است؟ در این مطلب با هفت پرسش، داستان ساگرادا فامیلیا را از کارگاه گائودی تا صلیب تازهاش دنبال میکنیم.

ساگرادا فامیلیا چیست و ساختش چگونه آغاز شد؟
ساگرادا فامیلیا (به کاتالان Sagrada Família، یعنی «خانوادهٔ مقدس») کلیسایی کاتولیک در بارسلونای اسپانیاست. سنگ بنای آن در ۱۹ مارس ۱۸۸۲ گذاشته شد، اما طرح نخست خیلی زود کنار رفت و در ۱۸۸۳ ساخت آن به گائودیِ جوان سپرده شد؛ معماری که طرحی بسیار بلندپروازانهتر پیشنهاد کرد.
این ساختمان یک «معبد کفاره» است؛ یعنی قرار بوده فقط با کمکهای مردمی ساخته شود. نکتهٔ جالب دیگر اینکه برخلاف تصور رایج، ساگرادا فامیلیا کلیسای جامع بارسلونا نیست؛ کلیسای جامع شهر بنای دیگری در محلهٔ قدیمی است. ساگرادا فامیلیا از ۲۰۱۰ عنوان «باسیلیکای کوچک» را دارد.
منابع این پاسخ
گائودی چه سهمی در ساخت این کلیسا داشت؟
گائودی ۴۳ سال، از ۱۸۸۳ تا مرگش در ۱۹۲۶، روی این پروژه کار کرد و از ۱۹۱۴ کارهای دیگرش را کنار گذاشت تا فقط به آن بپردازد. با این حال از ۱۸ برجی که طراحی کرده بود، فقط یکی را تمامشده دید: برج ناقوس تقدیمشده به قدیس برنابا در نمای میلاد که در ۱۹۲۵ کامل شد.
این انتخابی آگاهانه بود. گائودی میدانست عمرش برای تمام کردن کار کافی نیست، پس بهجای ساختن کل بنا در ارتفاع کم، بخشی را تا بالا ساخت تا نمونهای کامل برای معماران بعدی باشد. روش کارش هم ساختن ماکتهای گچی در کارگاهی کنار ساختمان بود. پیکر او امروز در نمازخانهٔ بانوی کارمل در سردابهٔ همین کلیسا آرام گرفته است.
منابع این پاسخ
چرا ساخت ساگرادا فامیلیا اینقدر طول کشیده است؟
نخستین دلیل، پول است. چون این معبد بدون بودجهٔ دولتی و بدون پول اسقفنشین ساخته میشود، دهها سال سرعت کار به میزان کمکهای جمعشده در هر سال بستگی داشت. امروز منبع اصلی، بلیت بازدیدکنندگان است.
دلیل دوم، جنگ داخلی اسپانیا است. در ۱۹۳۶ کارگاه گائودی غارت و به آتش کشیده شد؛ نقشهها و عکسها سوختند و ماکتهای گچی خرد شدند. فرانسسک د پائولا کینتانا، از همکاران گائودی، تکههای گچ را از میان آوار جمع کرد و بخش بزرگی از ماکتها دوباره سرهم شد. خوشبختانه مهمترین نقشهها پیشتر منتشر شده بودند.
پیچیدگی خود طرح هم دلیل سوم است: تا میانهٔ قرن بیستم کار با داربست چوبی پیش میرفت و ابزارهای رایانهای و چاپ سهبعدی بعدها سرعت را بالا بردند.
منابع این پاسخ
چطور این کلیسا ۱۳۷ سال بدون پروانهٔ ساخت بالا رفت؟
در ۱۸۸۵ برای ساختمان از شورای شهر سانت مارتی د پروونسالس، که آن زمان شهری جدا بود و امروز محلهای از بارسلوناست، پروانهٔ ساخت درخواست شد؛ اما این پرونده هیچوقت به سرانجام نرسید. نزدیک به ۱۳۰ سال کسی هم پیگیرش نشد تا اینکه در ۲۰۱۶ موضوع آشکار شد.
پس از دو سال مذاکره، شهرداری بارسلونا و هیئت سازندهٔ کلیسا در اکتبر ۲۰۱۸ توافق کردند که ساگرادا فامیلیا در ده سال ۳۶ میلیون یورو برای هزینههای شهری ناشی از فعالیتش بپردازد. پروانه در ژوئن ۲۰۱۹ تصویب شد و هیئت سازنده بابت مالیات و عوارض آن حدود ۴٫۶ میلیون یورو پرداخت. به این ترتیب، ساختوسازی که ۱۳۷ سال بدون پروانهٔ معتبر ادامه داشت، سرانجام قانونی شد.
منابع این پاسخ
برج عیسی مسیح چه رکوردی ثبت کرد؟
برج عیسی مسیح برج مرکزی و بلندترین بخش کلیساست؛ برجی دوازدهوجهی که میان چهار برج انجیلنویسان و برج مریم مقدس قرار دارد. نصب پنلهای آن در ۱۶ اکتبر ۲۰۱۸ از ارتفاع ۸۵ متری آغاز شد. این پنلها ترکیبی از سنگ و فولادند و بیرون از کارگاه ساخته و طبقهبهطبقه نصب شدند.
روی برج، صلیبی سهبعدی با روکش شیشه و سرامیک لعابی سفید قرار دارد که ۱۷ متر ارتفاع و ۱۳٫۵ متر پهنا دارد. نخستین قطعهٔ آن در ۲۷ اکتبر ۲۰۲۵ نصب شد و در ۲۰ فوریهٔ ۲۰۲۶ با نصب بازوی بالایی، برج به ارتفاع نهایی ۱۷۲٫۵ متر رسید. با این ارتفاع، ساگرادا فامیلیا از کلیسای جامع اولم در آلمان هم بلندتر شده و بلندترین کلیسای جهان است.
منابع این پاسخ
نماها و برجهای ساگرادا فامیلیا چه داستانی را روایت میکنند؟
طرح گائودی ۱۸ برج دارد: دوازده برج ناقوس برای دوازده حواری، چهار برج برای انجیلنویسان، یک برج برای مریم مقدس و بلندترین برج برای عیسی مسیح. این ساختمان مثل کتابی سنگی طراحی شده و هر نما بخشی از زندگی مسیح را روایت میکند.
نمای میلاد که خود گائودی بر ساختش نظارت داشت، شاد و پرجزئیات است و چهار برج ناقوسش در ۱۹۳۰ تمام شد. در کارگاه مجسمهسازی آن، ساکنان محله و حتی کودکان مدل پیکرهها میشدند. نمای مصائب، با پیکرههایی خشک و زاویهدار، در ۲۰۱۸ با نصب صلیب بر بالای آن کامل شد. نمای سوم، یعنی نمای شکوه، ورودی اصلی کلیساست و هنوز ساخته نشده است.
منابع این پاسخ
امروز چگونه میتوان از ساگرادا فامیلیا بازدید کرد و ساختش کی تمام میشود؟
یونسکو در ۲۰۰۵ نمای میلاد و سردابهٔ کلیسا را، بهعنوان بخشهایی که خود گائودی ساخت، به مجموعهٔ میراث جهانی «آثار آنتونی گائودی» افزود. در ۷ نوامبر ۲۰۱۰ هم پاپ بندیکت شانزدهم کلیسا را برای عبادت تقدیس کرد. بیرون برج عیسی مسیح اکنون کامل است، اما کار درون آن در ۲۰۲۷ و ۲۰۲۸ ادامه دارد و ساخت کل بنا هنوز چند سال دیگر زمان میبرد. اگر به بارسلونا میروید، بلیت را از وبگاه رسمی تهیه کنید؛ همین بلیتها هزینهٔ ادامهٔ ساخت را تأمین میکنند.
جمعبندی: ساگرادا فامیلیا نشان میدهد یک ساختمان میتواند پروژهٔ چند نسل باشد؛ طرحی که با ماکتهای گچی آغاز شد و با رایانه ادامه یافت.
مطالعه مرتبط در هفت: تاج محل؛ هفت پرسش دربارهٔ آرامگاهی که یک امپراتور برای همسرش در آگرا ساخت
منابع و بازبینی
- بنیاد ساگرادا فامیلیا؛ History of the Temple
- موزهٔ گائودی؛ History of the Sagrada Família: From 1882 to the Centennial
- بنیاد ساگرادا فامیلیا؛ کتابچهٔ اطلاعات دربارهٔ گائودی و معبد
- شهرداری بارسلونا؛ تحویل پروانهٔ ساخت ساگرادا فامیلیا و دریافت ۴٫۶ میلیون یورو
- بنیاد ساگرادا فامیلیا؛ Sagrada Família construction licence approved
- دیزین؛ Sagrada Familia finally gets building permit after 137 years
- واتیکان نیوز؛ Central tower of Barcelona’s Sagrada Família completed
- ساگرادا فامیلیا ۲۰۲۶؛ Cross lands in sky above Barcelona
- وبلاگ ساگرادا فامیلیا؛ 144 years of shared history
- یونسکو؛ Works of Antoni Gaudí
- وبلاگ ساگرادا فامیلیا؛ Sagrada Família’s history with the Pope
- آسوشیتدپرس؛ Barcelona’s Sagrada Familia church reaches its peak with Tower of Jesus Christ
هفت موضوع برای کشف بعدی
از همینجا ادامه بدهید؛ هر مسیر یک تعریف و هفت پرسش تازه دارد.
همه موضوعها- ۱ تاریخ · ۶ دقیقه«گشت شبانه» رامبراند؛ هفت پرسش دربارهٔ تابلویی که نه شبانه است و نه کاملسال ۱۹۷۵، مردی در موزهٔ رایکس آمستردام به سوی مشهورترین نقاشی هلند رفت و با چاقو دوازده بریدگی…
- ۲ تاریخ · ۶ دقیقهشطرنج؛ هفت پرسش دربارهٔ بازیای که «شاه مات» را به زبان جهان برددر آوریل ۱۸۳۱، چند ده مهرهٔ کوچک عاجی در انجمن عتیقهشناسان اسکاتلند در ادینبرو به نمایش گذاشته شد.…
- ۳ سبک زندگی · ۶ دقیقهزعفران؛ هفت پرسش دربارهٔ گلی که هر رشتهاش را باید با دست چیددر آکروتیری، در جزیرهٔ سانتورینی یونان، باستانشناسان در بنایی که امروز Xeste 3 نامیده میشود، نقاشی دیواریای یافتند…
- ۴ تاریخ · ۶ دقیقهقهوه؛ هفت پرسش دربارهٔ دانهای که از خانقاههای یمن تا بازار بیمهٔ لندن سفر کردسال ۱۶۸۸، روزنامهٔ رسمی لندن آگهی کوچکی چاپ کرد: برای هر کس که خبری از پنج ساعت جیبی…
- ۵ تاریخ · ۶ دقیقهارتش سفالین؛ هفت پرسش دربارهٔ سربازانی که کشاورزان هنگام کندن چاه از خاک بیرون آوردندبهار ۱۹۷۴، استان شانشی در شمال غرب چین گرفتار خشکسالی بود. یانگ ژیفا، کشاورزی از حومهٔ شهر شیان،…
- ۶ تاریخ · ۶ دقیقهگوتنبرگ و ماشین چاپ؛ هفت پرسش دربارهٔ اختراعی که کتاب را از انحصار کاتبان بیرون آوردپاییز ۱۴۵۴، اسقفی ایتالیایی به نام انئا سیلویو پیکولومینی برای شرکت در یک مجمع سیاسی به فرانکفورت آلمان…
- ۷ تاریخ · ۶ دقیقهموآیهای جزیره ایستر؛ هفت پرسش دربارهٔ غولهای سنگی رپانویی که «راه رفتند»نوامبر ۱۸۶۸، ملوانان کشتی بریتانیایی «توپاز» در دهکدهٔ آیینی اُرونگو در جزیرهٔ ایستر، تندیسی سنگی یافتند که تا…