چرا آسمان آبی است؟
آسمان آبی یکی از آشناترین منظرههای زمین است، اما این رنگ ویژگی ثابت هوا نیست. نور خورشید که در نگاه نخست سفید به نظر میرسد، از رنگهای گوناگون تشکیل شده است. وقتی این نور از جو زمین میگذرد، مولکولهای هوا بخش آبی آن را بیشتر از رنگهای بلندموج پراکنده میکنند؛ به همین دلیل در روز، نور آبی از جهتهای مختلف به چشم ما میرسد. رنگ آسمان در طول روز و با تغییر ارتفاع خورشید، میزان گردوغبار، ابرها و شرایط جوی عوض میشود: هنگام غروب به سرخی میگراید و در شب تاریک میشود. شناخت این پدیده، دریچهای برای فهم رفتار نور، ترکیب جو و تفاوت آسمان زمین با سیارههای دیگر است.ناسا: علوم زمین
چرا نور خورشید آسمان را آبی میکند؟
نور خورشید ترکیبی از رنگهای گوناگون است. وقتی این نور وارد جو میشود، با مولکولهای بسیار کوچک هوا برهمکنش میکند. پراکندگی رایلی برای طول موجهای کوتاه، مانند آبی، بسیار قویتر از طول موجهای بلند، مانند قرمز است. در نتیجه از هر جهت آسمان، نور آبی بیشتری به چشم ما میرسد.
منابع این پاسخ
چرا با وجود پراکندگی نور بنفش، آسمان را آبی میبینیم؟
نور بنفش نیز طول موج کوتاهی دارد و بهخوبی پراکنده میشود؛ اما توزیع نور خورشید، حساسیت متفاوت چشم انسان به رنگها و جذب بخشی از نور بنفش در لایههای بالایی جو باعث میشود ترکیب نوری که میبینیم بیشتر آبی به نظر برسد. رنگ آسمان نتیجه یک عامل منفرد نیست.
منابع این پاسخ
چرا غروب خورشید نارنجی یا قرمز میشود؟
هنگام طلوع و غروب، نور خورشید مسیر طولانیتری در جو طی میکند. در این مسیر بخش زیادی از نور آبی از خط دید مستقیم پراکنده میشود؛ بنابراین سهم بیشتری از نورهای زرد، نارنجی و قرمز به چشم ما میرسد. گردوغبار و ذرات معلق نیز میتوانند رنگ غروب را تغییر دهند.
منابع این پاسخ
چرا آسمان در ارتفاع بالا تیرهتر است؟
هرچه از سطح زمین بالاتر برویم، معمولاً هوای کمتری بالای سرمان وجود دارد تا نور خورشید را پراکنده کند. بنابراین آسمان در ارتفاع زیاد میتواند تیرهتر دیده شود. بیرون از جو، در نبود پراکندگی کافی، پسزمینه فضا حتی در حضور خورشید هم سیاه به نظر میآید.
منابع این پاسخ
ذرات آلودگی چگونه رنگ آسمان را تغییر میدهند؟
بله. ذرات دود، گردوغبار و قطرات ریز آب، نور را به شیوهای متفاوت از مولکولهای هوا پراکنده میکنند. به همین دلیل آسمان ممکن است سفیدفام، خاکستری یا کدر به نظر برسد. البته از رنگ آسمان بهتنهایی نمیتوان میزان دقیق آلودگی یا کیفیت هوا را تعیین کرد.
منابع این پاسخ
چرا ابرها اغلب سفیدند؟
ابرها از تعداد زیادی قطره آب یا بلور یخ تشکیل شدهاند که ابعادشان از مولکولهای هوا بسیار بزرگتر است. این ذرات طیف گستردهای از رنگهای نور مرئی را پراکنده میکنند؛ ترکیب آنها برای چشم ما سفید دیده میشود. ابرهای ضخیم ممکن است به علت کاهش نور عبوری خاکستری شوند.
منابع این پاسخ
آیا آسمان سیارههای دیگر هم آبی است؟
نه لزوماً. رنگ آسمان به ترکیب جو، اندازه ذرات معلق، غبار و نور ستاره بستگی دارد. برای مثال جو غبارآلود مریخ در بسیاری از روزها رنگی متمایل به سرخ یا قهوهای دارد و پدیدههای رنگی نزدیک غروب آن با زمین متفاوتاند. بنابراین آبیبودن آسمان یک ویژگی همگانی سیارهها نیست.
منابع و بازبینی
هفت موضوع برای کشف بعدی
از همینجا ادامه بدهید؛ هر مسیر یک تعریف و هفت پرسش تازه دارد.
همه موضوعها- ۱ طبیعت · ۵ دقیقهپلاتیپوس؛ هفت پرسش دربارهٔ پستانداری که تخم میگذارد، نیش زهری دارد و با منقارش برق شکار را حس میکندسال ۱۷۹۹، در موزهٔ بریتانیا در لندن، جورج شاو، نگهدار مجموعههای تاریخ طبیعی، پوستی خشکشده را که از…
- ۲ تاریخ · ۵ دقیقهترانزیستور؛ هفت پرسش دربارهٔ قطعهای که از یک تکه ژرمانیوم شروع شد و امروز میلیاردها بار در یک تراشه تکرار میشوددو روز پیش از کریسمس ۱۹۴۷، چند مدیر آزمایشگاههای بل دور میزی جمع شدند تا وسیلهای عجیب را…
- ۳ طبیعت · ۶ دقیقهآکسولوتل؛ هفت پرسش دربارهٔ سمندری که هرگز بزرگ نمیشود و پای قطعشدهاش را دوباره میسازددر سال ۱۸۶۴، سیوچهار جانور زندهٔ عجیب از شهر مکزیکو به پاریس رسیدند. قرار بود فقط تماشاگران باغوحش…
- ۴ طبیعت · ۶ دقیقهآذرخش؛ هفت پرسش دربارهٔ جرقهای که از سطح خورشید داغتر استروی سالیوان، پارکبان سابق در ایالت ویرجینیا در آمریکا، رکوردی دارد که هیچکس آرزویش را نمیکند. به ثبت…
- ۵ طبیعت · ۶ دقیقههشتپا؛ هفت پرسش دربارهٔ جانوری با سه قلب، خون آبی و بازوهایی که خودشان فکر میکنندیک شب در اوایل سال ۲۰۱۶، وقتی کارکنان آکواریوم ملی نیوزیلند در شهر ناپیر به خانه رفته بودند،…
- ۶ تاریخ · ۶ دقیقهچرنوبیل؛ هفت پرسش دربارهٔ انفجاری که جهان نخست از کفش کارگران نیروگاهی در سوئد فهمیدصبح دوشنبه ۲۸ آوریل ۱۹۸۶، کلیف رابینسون، شیمیدان نیروگاه هستهای فورسمارک در شمال استکهلم، از دستشویی به رختکن…
- ۷ طبیعت · ۶ دقیقهزنبور عسل؛ هفت پرسش دربارهٔ حشرهای که میرقصد، عسل میسازد و سفرهٔ ما را پر میکنداکتبر ۱۹۷۳، مؤسسهٔ کارولینسکا در استکهلم اعلام کرد جایزهٔ نوبل پزشکی آن سال به سه پژوهشگر رفتار جانوران…