سیاهچاله چیست؟
سیاهچاله از شگفتانگیزترین پدیدههای جهان است؛ ناحیهای از فضاـزمان که گرانش آن چنان شدید است که پس از گذشتن از مرزی به نام «افق رویداد»، حتی نور نیز نمیتواند به بیرون بازگردد. مفهوم علمی سیاهچاله از بررسی نظریه گرانش و نسبیت عام رشد کرد و بعدها رصد حرکت ستارگان، گازهای داغ و امواج گرانشی شواهد نیرومندی برای وجود آن فراهم آورد. برخی سیاهچالهها از رمبش ستارگان پرجرم پدید میآیند و نمونههای فوقپرجرم در مرکز بسیاری از کهکشانها دیده میشوند. برخلاف تصویر رایج در داستانهای علمیتخیلی، سیاهچاله هر چیزی را از هر فاصلهای نمیبلعد. شناخت آن به فهم ماهیت گرانش، زمان، نور و تحول کهکشانها کمک میکند.
سیاهچاله دقیقاً چیست و افق رویداد چه معنایی دارد؟
خیر. نام آن گمراهکننده است؛ سیاهچاله جرم بسیار فشردهای است که اثر گرانشی فوقالعاده قوی دارد. افق رویداد مرزی است که پس از عبور از آن، راهی برای ارسال نور یا اطلاعات به بیرون وجود ندارد. خود افق، دیوار یا سطح جامد نیست.
منابع این پاسخ
سیاهچاله چگونه تشکیل میشود؟
یکی از راههای شکلگیری آن، فروپاشی هسته یک ستاره بسیار پرجرم پس از پایان سوخت هستهای است. سیاهچالههای فوقپرجرم نیز در مرکز بسیاری از کهکشانها دیده میشوند، اما جزئیات رشد اولیه آنها هنوز کاملاً روشن نیست. همه ستارهها به سیاهچاله تبدیل نمیشوند.
منابع این پاسخ
چگونه چیزی را که نور ندارد میبینیم؟
ستارهشناسان اثر سیاهچاله را بر مدار ستارگان اطراف، گازهای بسیار داغ و امواج گرانشی بررسی میکنند. گاز در حال سقوط میتواند پرتو ایکس منتشر کند. همچنین شبکهای از تلسکوپهای رادیویی توانسته تصویر سایه سیاهچاله و ساختار نور اطراف آن را ثبت کند.
منابع این پاسخ
آیا سیاهچاله همهچیز را میبلعد؟
نه. سیاهچاله از فاصله دور مانند هر جرم دیگری با همان جرم اثر گرانشی دارد. اگر خورشید بدون تغییر جرم به سیاهچاله تبدیل میشد، مدار تقریبی زمین همچنان باقی میماند، هرچند زمین دیگر نور و گرمای خورشید را دریافت نمیکرد. نزدیکی بیش از حد خطرناک است.
منابع این پاسخ
اگر به افق رویداد نزدیک شویم چه میشود؟
گرانش میتواند اختلاف کشش شدیدی میان بخشهای مختلف یک جسم ایجاد کند؛ به این فرایند کشیدگی کشندی گاهی «اسپاگتیشدن» میگویند. شدت این اثر به جرم سیاهچاله و فاصله بستگی دارد. عبور از افق رویداد برای ناظر بیرونی نیز با پدیدههای پیچیده نسبیتی همراه است.
منابع این پاسخ
سیاهچالهها چه اندازهای دارند؟
از سیاهچالههای چند برابر جرم خورشید تا نمونههای فوقپرجرم با میلیونها یا میلیاردها برابر جرم خورشید شناخته شدهاند. جرم و اندازه افق رویداد به هم وابستهاند؛ جرم بیشتر معمولاً افق بزرگتری دارد. سیاهچالههای مختلف از نظر محیط و رفتار نیز بسیار متفاوتاند.
منابع این پاسخ
آیا سیاهچاله میتواند راهی برای سفر در زمان باشد؟
هیچ شاهد تجربی معتبری وجود ندارد که سیاهچالهها دروازههای قابل استفاده برای سفر به جهانهای دیگر باشند. نسبیت عام رفتار شگفتانگیز زمان و فضا را نزدیک آنها پیشبینی میکند، اما این با امکان سفر ایمن یا ورود به یک «کرمچاله» متفاوت است.
منابع این پاسخ
منابع و بازبینی
هفت موضوع برای کشف بعدی
از همینجا ادامه بدهید؛ هر مسیر یک تعریف و هفت پرسش تازه دارد.
همه موضوعها- ۱ طبیعت · ۵ دقیقهپلاتیپوس؛ هفت پرسش دربارهٔ پستانداری که تخم میگذارد، نیش زهری دارد و با منقارش برق شکار را حس میکندسال ۱۷۹۹، در موزهٔ بریتانیا در لندن، جورج شاو، نگهدار مجموعههای تاریخ طبیعی، پوستی خشکشده را که از…
- ۲ تاریخ · ۵ دقیقهترانزیستور؛ هفت پرسش دربارهٔ قطعهای که از یک تکه ژرمانیوم شروع شد و امروز میلیاردها بار در یک تراشه تکرار میشوددو روز پیش از کریسمس ۱۹۴۷، چند مدیر آزمایشگاههای بل دور میزی جمع شدند تا وسیلهای عجیب را…
- ۳ طبیعت · ۶ دقیقهآکسولوتل؛ هفت پرسش دربارهٔ سمندری که هرگز بزرگ نمیشود و پای قطعشدهاش را دوباره میسازددر سال ۱۸۶۴، سیوچهار جانور زندهٔ عجیب از شهر مکزیکو به پاریس رسیدند. قرار بود فقط تماشاگران باغوحش…
- ۴ طبیعت · ۶ دقیقهآذرخش؛ هفت پرسش دربارهٔ جرقهای که از سطح خورشید داغتر استروی سالیوان، پارکبان سابق در ایالت ویرجینیا در آمریکا، رکوردی دارد که هیچکس آرزویش را نمیکند. به ثبت…
- ۵ طبیعت · ۶ دقیقههشتپا؛ هفت پرسش دربارهٔ جانوری با سه قلب، خون آبی و بازوهایی که خودشان فکر میکنندیک شب در اوایل سال ۲۰۱۶، وقتی کارکنان آکواریوم ملی نیوزیلند در شهر ناپیر به خانه رفته بودند،…
- ۶ تاریخ · ۶ دقیقهچرنوبیل؛ هفت پرسش دربارهٔ انفجاری که جهان نخست از کفش کارگران نیروگاهی در سوئد فهمیدصبح دوشنبه ۲۸ آوریل ۱۹۸۶، کلیف رابینسون، شیمیدان نیروگاه هستهای فورسمارک در شمال استکهلم، از دستشویی به رختکن…
- ۷ طبیعت · ۶ دقیقهزنبور عسل؛ هفت پرسش دربارهٔ حشرهای که میرقصد، عسل میسازد و سفرهٔ ما را پر میکنداکتبر ۱۹۷۳، مؤسسهٔ کارولینسکا در استکهلم اعلام کرد جایزهٔ نوبل پزشکی آن سال به سه پژوهشگر رفتار جانوران…