دیوان بینالمللی دادگستری
دیوان بینالمللی دادگستری (ICJ) رکن قضایی اصلی سازمان ملل متحد است که بر اساس منشور سال ۱۹۴۵ تأسیس شد و از آوریل ۱۹۴۶ کار خود را آغاز کرد. مقر آن در کاخ صلح شهر لاهه در هلند قرار دارد. دیوان از پانزده قاضی تشکیل میشود که مجمع عمومی و شورای امنیت سازمان ملل برای دورههای نهساله انتخاب میکنند. وظیفه آن رسیدگی به اختلافات حقوقی میان دولتهایی است که صلاحیت دیوان را پذیرفتهاند و صدور نظر مشورتی درباره پرسشهای حقوقی ارجاعشده از نهادهای مجاز سازمان ملل است. افراد، شرکتها و گروههای غیردولتی نمیتوانند بهعنوان خواهان در دعاوی ترافعی آن حاضر شوند. این دادگاه با دیوان کیفری بینالمللی (ICC) متفاوت است: دیوان کیفری درباره مسئولیت کیفری اشخاص در جرایم بینالمللی رسیدگی میکند. همچنین صدور رأی دیوان دادگستری به معنی اجرای خودکار آن نیست و امکان اجرای حقوقی و سیاسی حکم باید جداگانه بررسی شود.

- تأسیس۱۹۴۵۸۱ سال پیش
- مقرکاخ صلح
- اعضا۱۵
شناسنامهٔ دیوان بینالمللی دادگستری
International Court of Justice · رکن قضائی اصلی سازمان ملل متحد
- نوع
- دادگاه بینالمللی
- تأسیس
- ۱۹۴۵
- مقر
- کاخ صلح
- کشور
- هلند
- شمار اعضا
- ۱۵
- سازمان مادر
- سازمان ملل متحد
- وبگاه
- icj-cij.org
توضیحات و منابع
این مشخصات خودکار از ویکیداده (پایگاه دادهٔ آزاد) گرفته و ماهی یک بار تازه میشود. مقالهٔ ویکیپدیای فارسی
تصویر: ویکیانبار، با مجوز آزاد.
دیوان بینالمللی دادگستری چیست و چه زمانی تأسیس شد؟
این دیوان بر اساس منشور سازمان ملل در ۱۹۴۵ تأسیس شد و در آوریل ۱۹۴۶ فعالیت خود را آغاز کرد. بهعنوان رکن قضایی اصلی سازمان ملل به اختلافهای حقوقی دولتها و درخواستهای نظر مشورتی رسیدگی میکند. محل استقرار آن کاخ صلح لاهه است؛ برخلاف بیشتر ارکان اصلی سازمان ملل که در نیویورک قرار دارند.
منابع این پاسخ
چه کسانی میتوانند در دیوان شکایت کنند؟
در دعاوی ترافعی دیوان، فقط دولتها میتوانند طرف پرونده باشند. افراد، شرکتها و سازمانهای غیردولتی مستقلاً خواهان این دعاوی نمیشوند. دیوان همچنین میتواند درباره پرسشهای حقوقی نهادهای مجاز سازمان ملل نظر مشورتی بدهد؛ این مسیر با شکایت یک شهروند تفاوت دارد.
منابع این پاسخ
آیا دیوان درباره هر اختلافی صلاحیت خودکار دارد؟
خیر. صلاحیت رسیدگی ترافعی معمولاً به رضایت دولتهای طرف دعوا یا مبنایی حقوقی مانند شرط حل اختلاف در یک معاهده وابسته است. ادعای یک کشور درباره وقوع نقض حقوقی بهتنهایی برای احراز صلاحیت دیوان کافی نیست. دیوان پیش از ورود به ماهیت ممکن است درباره صلاحیت و قابلیت پذیرش تصمیم بگیرد.
منابع این پاسخ
پانزده قاضی دیوان چگونه انتخاب میشوند؟
دیوان پانزده قاضی دارد که مجمع عمومی و شورای امنیت سازمان ملل بهصورت جداگانه برای دورههای نهساله انتخاب میکنند. انتخاب قضات با ملاحظات صلاحیت حقوقی و نمایندگی نظامهای حقوقی اصلی جهان صورت میگیرد. قاضی در مقام قضایی نماینده دولت خود نیست و باید استقلال داشته باشد.
منابع این پاسخ
تفاوت رأی ترافعی و نظر مشورتی چیست؟
رأی ترافعی درباره اختلاف مشخص میان دولتهای طرف پرونده صادر میشود و در چارچوب اساسنامه برای طرفهای همان پرونده الزامآور است. نظر مشورتی به درخواست نهادهای مجاز درباره یک پرسش حقوقی صادر میشود و از نظر ماهیت با رأی دعوای دو دولت تفاوت دارد. اهمیت سیاسی و حقوقی آن ممکن است زیاد باشد، ولی نباید این دو را یکی گرفت.
منابع این پاسخ
دیوان دادگستری با دیوان کیفری بینالمللی چه تفاوتی دارد؟
دیوان بینالمللی دادگستری اختلافهای حقوقی دولتها را بررسی میکند؛ دیوان کیفری بینالمللی یک نهاد جداگانه است که در چارچوب صلاحیت خود درباره مسئولیت کیفری اشخاص در جرایمی مانند جنایت جنگی رسیدگی میکند. شباهت محل استقرار هر دو در لاهه دلیل یکیبودن ساختار یا اختیارشان نیست.
منابع این پاسخ
آیا احکام دیوان همیشه اجرا میشوند؟
احکام ترافعی برای دولتهای طرف پرونده الزامآورند، اما دیوان نیروی اجرایی مستقلی برای اعمال آنها ندارد. منشور سازمان ملل در ماده ۹۴ مسیر مراجعه به شورای امنیت را در صورت عدم اجرای حکم پیشبینی کرده است. موفقیت عملی اجرای حکم به رفتار دولتها و شرایط سیاسی و حقوقی بستگی دارد.
مطالعه مرتبط: پروندههای هفت
منابع این پاسخ
گاهشمار دیوان بینالمللی دادگستری
- ۱۹۴۵تأسیس در کاخ صلح
- ۲۰۲۱جوآن داناهیو، رئیس
- ۲۰۲۴نواف سلام، رئیس
منبع گاهشمار: ویکیداده
پیوندهای مرتبط
دیوان بینالمللی دادگستری در خبرهای رونما
منابع و بازبینی
هفت موضوع برای کشف بعدی
از همینجا ادامه بدهید؛ هر مسیر یک تعریف و هفت پرسش تازه دارد.
همه موضوعها- ۱ سازمانها و نهادها · ۱ دقیقهاداره فدرال هوانوردی آمریکا (FAA) چیست؟ هفت پرسش درباره نهادی که آسمان آمریکا را اداره میکنداداره فدرال هوانوردی آمریکا (Federal Aviation Administration یا FAA) نهادی است که آسمان غیرنظامی ایالات متحده را مدیریت…
- ۲ سازمانها و نهادها · ۶ دقیقهانویدیا چیست؟ هفت پرسش درباره شرکتی که به موتور تراشهای هوش مصنوعی تبدیل شدانویدیا (NVIDIA Corporation) شرکت فناوری آمریکایی با دفتر مرکزی در سانتا کلارای کالیفرنیاست که با تراشههای گرافیکی بازیهای…
- ۳ سازمانها و نهادها · ۶ دقیقهحزب آلترناتیو برای آلمان (AfD) چیست؟ هفت پرسش دربارهٔ پیدایش، مواضع و جایگاه امروز آن«آلترناتیو برای آلمان» یا AfD (افدی) حزبی است که در کمتر از یک دهه از گروهی کوچک در…
- ۴ سازمانها و نهادها · ۵ دقیقهآسترازنکا چیست؟ هفت پرسش درباره غول داروسازی سوئدی–بریتانیاییآسترازنکا (AstraZeneca) یکی از بزرگترین شرکتهای داروسازی و زیستفناوری جهان است؛ شرکتی با ریشههای سوئدی و بریتانیایی که…
- ۵ سازمانها و نهادها · ۶ دقیقهپیمان دوستی و همکاری در جنوب شرق آسیا (TAC) چیست؟ هفت پرسشپیمان دوستی و همکاری در جنوب شرق آسیا (TAC) از اسناد پایه نظم منطقهای جنوب شرق آسیاست که…
- ۶ سازمانها و نهادها · ۶ دقیقهفرانکوفونی چیست؟ هفت پرسش درباره سازمان بینالمللی کشورهای فرانسهزبانسازمان بینالمللی فرانکوفونی (OIF) نهادی میاندولتی است که دولتها و حکومتهایی را گرد هم میآورد که پیوندی تاریخی…
- ۷ سازمانها و نهادها · ۶ دقیقهآسهآن چیست؟ هفت پرسش درباره اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیاآسهآن، یا اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا، مهمترین سازمان منطقهای جنوب شرق آسیاست که از ۱۹۶۷ تاکنون از…