صفحهٔ طلایی وویجر؛ هفت پرسش دربارهٔ پیامی که بشر در سال ۱۹۷۷ به میان ستارگان فرستاد
اگر همهچیز طبق محاسبات ناسا پیش برود، روز ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶، کاوشگر وویجر ۱ به فاصلهٔ حدود ۲۵٫۹ میلیارد کیلومتری زمین میرسد؛ فاصلهای که نور در یک شبانهروز کامل میپیماید. هیچ ساختهٔ دست بشر تا امروز اینقدر از ما دور نشده است. اما این کاوشگر فقط دوربین و حسگر با خود نمیبرد. روی بدنهٔ او و همزادش وویجر ۲ صفحهٔ گرامافونی طلاکاریشدهای نصب است که صدای موج و باد، آواز نهنگ، غرش رعد، موسیقی از فرهنگهای گوناگون و سلام به ۵۵ زبان را در خود دارد؛ از جمله سلامی به فارسی. کارل سیگن، ستارهشناس آمریکایی که گروه انتخاب محتوا را رهبری میکرد، فرستادن آن را انداختن «بطریای به اقیانوس کیهان» نامید. این صفحه چیست، چه چیزی رویش ضبط شد، چه چیزهایی کنار گذاشته شد و آیا روزی کسی آن را خواهد شنید؟

صفحهٔ طلایی وویجر دقیقاً چیست؟
صفحهٔ طلایی یک صفحهٔ گرامافون ۳۰ سانتیمتری از جنس مس با روکش طلا است. به نوشتهٔ ناسا، نسخهای از آن روی هر دو کاوشگر وویجر نصب شد؛ وویجر ۲ در ۲۰ اوت ۱۹۷۷ و وویجر ۱ در ۵ سپتامبر همان سال از کیپ کاناورال در فلوریدا پرتاب شدند. صفحه درون جلدی آلومینیومی قرار دارد و یک کارتریج و سوزن پخش هم کنارش گذاشته شده است.
ناسا این صفحه را نوعی «کپسول زمان» میداند که قرار است داستان جهان ما را برای موجودات فرازمینی روایت کند. پیش از آن، کاوشگرهای پایونیر ۱۰ و ۱۱ فقط پلاک فلزی کوچکی با خود برده بودند که زمان و محل ساختشان را نشان میداد. صفحهٔ وویجر نسخهٔ بسیار بلندپروازانهتری از همان ایده بود.
منابع این پاسخ
چه کسانی محتوای آن را انتخاب کردند و چرا؟
ناسا انتخاب محتوا را به کمیتهای به ریاست کارل سیگن از دانشگاه کرنل سپرد. به نوشتهٔ ناسا، فرانک دریک مدیر فنی، اَن درویان مدیر خلاق، تیموتی فریس تهیهکننده، جان لومبرگ طراح و لیندا سالزمن مسئول گردآوری سلامها بود. همین گروه پیشتر هم تجربه داشت: سیگن و دریک پلاکهای پایونیر را طراحی کرده بودند.
به گزارش مجلهٔ اسمیتسونین، طرح کلی صفحه در حدود ده ماه شکل گرفت و گروه آگاهانه از سیاست و دین دوری کرد تا پیام تا حد ممکن فراگیر و دوستانه باشد. فریس گفته است در برابر هر قطعهای که روی صفحه رفت، هزار قطعهٔ شایستهٔ دیگر در جهان وجود داشت. صفحه دو مخاطب داشت: موجودات احتمالی میان ستارگان، و خود انسانها که با این انتخاب باید به این پرسش فکر میکردند که چه چیزی ما را معرفی میکند.
منابع این پاسخ
روی این صفحه چه صداها و تصاویری ضبط شده است؟
به گفتهٔ ناسا، صفحه شامل ۱۱۵ تصویر است که به شکل آنالوگ ذخیره شدهاند؛ از نمودارهای علمی و کالبدشناسی انسان تا عکسهایی از طبیعت و زندگی مردم. پس از آن بخش «صداهای زمین» میآید: موج دریا، باد، رعد، پرندگان، نهنگها و دیگر جانوران، و به نوشتهٔ پاپیولار ساینس، صداهای انسانی مانند صدای قدمها و خندهٔ کودکان.
بخش بزرگ دیگر حدود ۹۰ دقیقه موسیقی است. فهرست ناسا ۲۷ قطعه را نشان میدهد، از کنسرتو براندنبورگ باخ و موومان اول سمفونی پنجم بتهوون تا گاملان جاوه، نیانبان پرو، آواز چینی و راگای هندی و ترانهٔ «جانی بی. گود» چاک بری. به نوشتهٔ اسمیتسونین، حتی صدای بوسه هم ضبط شد و گفته میشود ثبتش از همه دشوارتر بود. اَن درویان نیز امواج مغزی خود را ثبت کرد تا شاید تمدنی پیشرفته روزی آن را رمزگشایی کند.
منابع این پاسخ
سلام به ۵۵ زبان چگونه جمع شد و پیام فارسی چه میگوید؟
به نوشتهٔ ناسا، گردآوری سلامها به لیندا سالزمن سیگن سپرده شد و زمان بسیار کوتاه بود. بیشتر گویندگان از دانشگاه کرنل و جامعهٔ اطراف آن بودند و تنها دستورشان این بود که سلامی کوتاه به موجودات احتمالی فراتر از زمین بگویند. گروه ابتدا فهرستی از پرگویشورترین زبانهای جهان را مبنا گذاشت و تا جایی که وقت اجازه داد، زبانهای دیگر را هم افزود.
نتیجه، سلام به ۵۵ زبان بود؛ از اَکَدی، زبانی که حدود شش هزار سال پیش در سومر رایج بود، تا گویش «وو» از زبانهای چینی امروز. سلام فارسی هم در این مجموعه است و ترجمهٔ انگلیسی ناسا از آن یعنی «درود بر ساکنان آسمانهای دور». به گفتهٔ لیندا سالزمن، چند گوینده نیامدند و جایگزینی پیدا نشد؛ برای همین برخی زبانها، از جمله سواحیلی، جا ماندند.
منابع این پاسخ
یک موجود فرازمینی چگونه باید آن را پخش کند؟
سازندگان صفحه نمیتوانستند دفترچهٔ راهنما به زبان انسانی بنویسند؛ پس دستور پخش را با نماد روی جلد آلومینیومی حک کردند. به توضیح ناسا، واحد زمان همهٔ این دستورها از یک ویژگی پایهٔ اتم هیدروژن گرفته شده است که در هر جای کیهان یکسان است. شکلها نشان میدهند سوزن از لبهٔ بیرونی شروع کند، هر دور صفحه ۳٫۶ ثانیه طول بکشد و هر طرف حدود یک ساعت پخش شود.
بخش دیگری از جلد توضیح میدهد چگونه سیگنالها به تصویر تبدیل شوند: هر تصویر از ۵۱۲ خط عمودی ساخته میشود و نخستین تصویر، یک دایره است تا گیرنده بفهمد نسبت طول و عرض را درست بازسازی کرده است. نقشهای از موقعیت خورشید نسبت به ۱۴ تپاختر هم محل ما را نشان میدهد. روی جلد مقدار بسیار کمی اورانیوم ۲۳۸ نیز قرار دارد که نیمهعمر آن حدود ۴٫۵ میلیارد سال است و مانند ساعتی رادیواکتیو، زمان سپریشده از پرتاب را نشان میدهد.
منابع این پاسخ
چه چیزهایی روی صفحه نرفت و چه بحثهایی برانگیخت؟
مشهورترین حذف، عکس برهنهٔ یک مرد و یک زن باردار بود. به نوشتهٔ اسمیتسونین، ناسا با آن مخالفت کرد و گروه به جایش تصویری سایهنما از همان دو نفر گذاشت. «جانی بی. گود» هم مخالف داشت؛ آلن لومکس، پژوهشگر موسیقی محلی، آن را مناسب ندانست، اما سیگن که خود ابتدا مردد بود، بعدها از آن دفاع کرد.
ماجرای «هیر کامز د سان» از گروه بیتلز هنوز محل اختلاف است. بنا بر روایتی که برخی اعضای گروه نقل کردهاند، ناشر حقوق آن مانع شد. اما به نوشتهٔ پاپیولار ساینس، تیموتی فریس در سال ۲۰۱۷ گفت این ترانه هیچگاه جدی مطرح نبود. فریس در فضای خالی انتهای صفحه با دست جملهای حک کرد که ناسا هم آن را ثبت کرده است: «به سازندگان موسیقی؛ همهٔ جهانها، همهٔ زمانها». پیامی از جیمی کارتر، رئیسجمهور وقت آمریکا، هم همراه صفحه است: «این هدیهای است از جهانی کوچک و دوردست… میکوشیم از دوران خود جان به در بریم تا به دوران شما برسیم.»
منابع این پاسخ
این صفحه اکنون کجاست و آیا روزی کسی آن را میشنود؟
وویجر ۱ در اوت ۲۰۱۲ و وویجر ۲ در نوامبر ۲۰۱۸ وارد فضای میانستارهای شدند و اکنون تنها کاوشگرهای فعال بیرون از حباب ذرات و میدان مغناطیسی خورشیدند. ناسا برای صرفهجویی در انرژی، بسیاری از ابزارهای آنها را خاموش کرده است. به برآورد ناسا، وویجر ۱ حدود سال ۴۰٬۲۷۲ میلادی به فاصلهٔ حدود ۱٫۷ سال نوری از ستارهای کمنور در صورت فلکی دب اصغر میرسد.
پس احتمال شنیدهشدن صفحه بسیار کم است و خود سیگن گفته بود فقط تمدنی پیشرفته و فضاپیما میتواند آن را بیابد. کارتر در پیامش نوشت این صفحه احتمالاً تا یک میلیارد سال باقی میماند. شاید ارزش اصلی آن، همان چیزی باشد که ما را وادار کرد دربارهٔ خودمان بیندیشیم.
جمعبندی: صفحهٔ طلایی بیش از آنکه نامهای به فرازمینیها باشد، آینهای است که بشر در سال ۱۹۷۷ جلوی خودش گرفت؛ با همهٔ انتخابها، حذفها و امیدهایش.
مطالعه مرتبط در هفت: شفق قطبی چگونه شکل میگیرد؟ هفت پرسش از طوفان خورشیدی تا رنگهای آسمان شب
منابع و بازبینی
- NASA Science؛ The Golden Record (نمای کلی صفحهٔ طلایی وویجر)
- NASA Science؛ Golden Record Contents
- NASA Science؛ 7 Things to Know About Voyager
- Smithsonian Magazine؛ What Is on Voyager’s Golden Record? (۲۰۱۲)
- NASA Science؛ Greetings to the Universe in 55 Different Languages
- NASA Science؛ Golden Record Sounds and Music
- Popular Science؛ What is on the Voyager Golden Record?
- NASA Science؛ The Golden Record Cover
- NASA Science؛ Making of the Voyager Golden Record
- The American Presidency Project؛ Jimmy Carter, Voyager Spacecraft Statement by the President (۱۹۷۷)
- NASA Science؛ Where are Voyager 1 and Voyager 2 Now?
- NASA Science؛ Voyager Frequently Asked Questions
هفت موضوع برای کشف بعدی
از همینجا ادامه بدهید؛ هر مسیر یک تعریف و هفت پرسش تازه دارد.
همه موضوعها- ۱ تاریخ · ۶ دقیقهجعبه سیاه هواپیما؛ هفت پرسش دربارهٔ جعبهای نارنجی که آخرین لحظههای پرواز را به خاطر میسپاردسال ۱۹۵۴، در ملبورن استرالیا، گروهی از کارشناسان دور میزی نشسته بودند تا دربارهٔ رازی حرف بزنند که…
- ۲ طبیعت · ۵ دقیقهپلاتیپوس؛ هفت پرسش دربارهٔ پستانداری که تخم میگذارد، نیش زهری دارد و با منقارش برق شکار را حس میکندسال ۱۷۹۹، در موزهٔ بریتانیا در لندن، جورج شاو، نگهدار مجموعههای تاریخ طبیعی، پوستی خشکشده را که از…
- ۳ تاریخ · ۵ دقیقهترانزیستور؛ هفت پرسش دربارهٔ قطعهای که از یک تکه ژرمانیوم شروع شد و امروز میلیاردها بار در یک تراشه تکرار میشوددو روز پیش از کریسمس ۱۹۴۷، چند مدیر آزمایشگاههای بل دور میزی جمع شدند تا وسیلهای عجیب را…
- ۴ طبیعت · ۶ دقیقهآکسولوتل؛ هفت پرسش دربارهٔ سمندری که هرگز بزرگ نمیشود و پای قطعشدهاش را دوباره میسازددر سال ۱۸۶۴، سیوچهار جانور زندهٔ عجیب از شهر مکزیکو به پاریس رسیدند. قرار بود فقط تماشاگران باغوحش…
- ۵ طبیعت · ۶ دقیقهآذرخش؛ هفت پرسش دربارهٔ جرقهای که از سطح خورشید داغتر استروی سالیوان، پارکبان سابق در ایالت ویرجینیا در آمریکا، رکوردی دارد که هیچکس آرزویش را نمیکند. به ثبت…
- ۶ طبیعت · ۶ دقیقههشتپا؛ هفت پرسش دربارهٔ جانوری با سه قلب، خون آبی و بازوهایی که خودشان فکر میکنندیک شب در اوایل سال ۲۰۱۶، وقتی کارکنان آکواریوم ملی نیوزیلند در شهر ناپیر به خانه رفته بودند،…
- ۷ تاریخ · ۶ دقیقهشطرنج؛ هفت پرسش دربارهٔ بازیای که «شاه مات» را به زبان جهان برددر آوریل ۱۸۳۱، چند ده مهرهٔ کوچک عاجی در انجمن عتیقهشناسان اسکاتلند در ادینبرو به نمایش گذاشته شد.…