آپولو ۱۱؛ هفت پرسش دربارهٔ نخستین فرود انسان بر ماه و هشداری که نزدیک بود همهچیز را متوقف کند
۲۰ ژوئیهٔ ۱۹۶۹، چند دقیقه پیش از فرود، روی نمایشگر رایانهٔ ماهنشین «ایگل» عددی ناآشنا روشن شد: ۱۲۰۲. نیل آرمسترانگ و باز آلدرین این هشدار را در هیچ تمرینی ندیده بودند و از مرکز کنترل در هیوستون پرسیدند معنایش چیست. چند ثانیه بعد پاسخ آمد: «ادامه بدهید». کمی بعد، آرمسترانگ کنترل را به دست گرفت، از روی میدانی پر از تختهسنگ گذشت و ماهنشین را در دریای آرامش نشاند. در این مطلب با هفت پرسش میبینیم آپولو ۱۱ چرا و چگونه انجام شد، روی ماه چه گذشت و چه یادگاری از آن هنوز هر روز به کار دانشمندان میآید.

چرا آمریکا تصمیم گرفت انسان را به ماه بفرستد؟
۱۲ آوریل ۱۹۶۱، یوری گاگارین، فضانورد شوروی، نخستین انسانی شد که به فضا رفت و دور زمین چرخید. به نوشتهٔ ناسا، این رویداد برای آمریکا شرمآور بود؛ پرواز آلن شپرد در ۵ مه هم فقط پروازی کوتاه و زیرمداری بود. شکست عملیات خلیج خوکها در کوبا نیز فشار بیشتری بر جان اف. کندی، رئیسجمهور وقت آمریکا، وارد کرد.
کندی به دنبال هدفی بود که آمریکا شانس واقعی داشته باشد پیش از شوروی به آن برسد. نتیجه، سخنرانی ۲۵ مه ۱۹۶۱ در کنگره بود: «این ملت باید متعهد شود که پیش از پایان این دهه، انسانی را بر ماه فرود آورد و سالم به زمین بازگرداند.»
او پنهان نکرد که این راه گران است و برای پنج سال بعد، هفت تا نُه میلیارد دلار بودجهٔ اضافه خواست. به گفتهٔ ناسا، بسیاری از مورخان این تصمیم را بیش از همه از دریچهٔ جنگ سرد میبینند.
منابع این پاسخ
آپولو ۱۱ چگونه از زمین به مدار ماه رسید؟
صبح ۱۶ ژوئیهٔ ۱۹۶۹، سه فضانورد بالای موشک ساترن ۵ روی سکوی ۳۹A مرکز فضایی کندی در فلوریدا نشسته بودند: نیل آرمسترانگ فرمانده، باز آلدرین خلبان ماهنشین و مایکل کالینز خلبان فرماندهی. این موشک سهمرحلهای حدود ۱۱۰ متر بلندی و ۷٫۵ میلیون پوند نیروی رانش داشت.
پرتاب ساعت ۹:۳۲ صبح به وقت شرق آمریکا انجام شد و فضاپیما حدود ۱۲ دقیقه بعد در مدار زمین بود. پس از یکونیم دور، مرحلهٔ سوم موشک دوباره روشن شد و آپولو ۱۱ را به سوی ماه فرستاد.
فضاپیما دو بخش اصلی داشت: کلمبیا، سفینهٔ فرماندهی که سرنشینان در آن زندگی میکردند، و ایگل، ماهنشینی که دو نفر را به سطح میبرد. سه روز بعد، در ۱۹ ژوئیه، فضاپیما پشت ماه و بدون ارتباط با زمین موتورش را روشن کرد و وارد مدار ماه شد.
هشدار ۱۲۰۲ چه بود و چرا فرود را متوقف نکرد؟
۲۰ ژوئیه، ایگل از کلمبیا جدا شد و کالینز تنها در مدار ماند. در ارتفاع حدود ۳۳ هزار پایی (نزدیک ۱۰ کیلومتر)، نخستین هشدار ۱۲۰۲ ظاهر شد و تا پیش از فرود چند بار دیگر، همراه یک هشدار ۱۲۰۱، تکرار شد.
به گفتهٔ ناسا، معنای هشدار ساده بود: رایانه بیش از توانش داده دریافت میکرد و نمیتوانست همهٔ کارها را همزمان انجام دهد. علت، به روایت «ژورنال سطح ماه» ناسا، وضعیت نادرست کلیدهای رادار ملاقات مداری بود که رایانه را با کارهای بیفایدهٔ پردازش دادههای رادار پر میکرد.
نجاتدهنده، طراحی هوشمندانهٔ نرمافزار بود. با هر هشدار، رایانه دوباره راه میافتاد و فقط کارهای حیاتی، مثل هدایت موتور فرود و نمایش اطلاعات برای فضانوردان، را از سر میگرفت. مهندسان چون این قابلیت را پیشتر بارها آزموده بودند، به فضانوردان اجازهٔ ادامه دادند.
منابع این پاسخ
آرمسترانگ چگونه ایگل را روی ماه نشاند؟
در ارتفاع حدود ۶۰۰ پایی (نزدیک ۱۸۰ متر)، آرمسترانگ دید رایانه ماهنشین را به سوی ناحیهای پر از تختهسنگ نزدیک دهانهٔ «وست» میبرد. او هدایت را دستی کرد، از روی این ناحیه گذشت و دنبال زمینی هموارتر گشت.
در ارتفاع حدود ۱۰۰ پایی، چراغ هشدار سوخت روشن شد: فقط ۵ درصد سوخت فرود باقی بود. موتور گرد سطح ماه را بلند میکرد و دید آرمسترانگ را کم میکرد. سرانجام آلدرین اعلام کرد «چراغ تماس» روشن شد و موتور خاموش شد. به روایت ناسا، در لحظهٔ فرود فقط حدود ۳۰ ثانیه سوخت باقی مانده بود.
ساعت ۴:۱۷ بعدازظهر به وقت شرق آمریکا، آرمسترانگ گفت: «هیوستون، اینجا پایگاه آرامش است. عقاب نشست.» یکی از کنترلرها پاسخ داد که عدهای از نگرانی داشتند کبود میشدند و حالا دوباره نفس میکشند. محل فرود حدود چهار مایل دورتر از نقطهٔ پیشبینیشده بود.
منابع این پاسخ
فضانوردان روی سطح ماه چه کردند؟
ساعت ۱۰:۵۶ شب به وقت شرق آمریکا، آرمسترانگ از نردبان پایین آمد و گفت: «این یک گام کوچک برای یک انسان است، اما جهشی بزرگ برای بشریت.» ناسا برآورد میکند حدود ۶۵۰ میلیون نفر تصویر و صدای او را دنبال کردند. حدود ۲۰ دقیقه بعد آلدرین به او پیوست و منظرهٔ ماه را «ویرانی باشکوه» نامید.
پیادهروی آنها کمی بیش از دو ساعت و نیم طول کشید و تا حدود ۹۰ متر از ماهنشین دور شدند. نمونههای خاک و سنگ جمع کردند و سه آزمایش علمی را برپا کردند: لرزهسنج، بازتابندهٔ لیزری و جمعکنندهٔ باد خورشیدی.
چند یادگار هم بر ماه ماند: پرچم آمریکا، نشانی به یاد سرنشینان آپولو ۱، دیسکی سیلیکونی با پیامهای حسن نیت از ۷۳ کشور، و لوحی روی پایهٔ ماهنشین با این جمله: «اینجا انسانهایی از سیارهٔ زمین نخستین بار بر ماه گام نهادند. ژوئیهٔ ۱۹۶۹. ما برای صلح و برای همهٔ بشریت آمدیم.»
بازگشت به زمین و قرنطینه چگونه گذشت؟
آرمسترانگ و آلدرین در مجموع ۲۱ ساعت و ۳۶ دقیقه روی ماه بودند. سپس بخش بالایی ایگل از سطح برخاست و در مدار به کلمبیا پیوست. کالینز بعدها گفت آن لحظه برای نخستین بار واقعاً احساس کرد این مأموریت را به سرانجام میرسانند.
۲۴ ژوئیه، کپسول کلمبیا در اقیانوس آرام فرود آمد؛ حدود ۱۳ مایل از ناو هواپیمابر «یواساس هورنت». بهدلیل هوای بد، محل فرود حدود ۲۵۰ مایل جابهجا شده بود. کل پرواز ۸ روز و ۳ ساعت طول کشید.
در آن زمان دانشمندان نمیتوانستند احتمال بازگشت میکروبهای ناشناختهٔ ماه را کاملاً رد کنند. به همین دلیل، فضانوردان در اتاقکی ویژه به نام «واحد قرنطینهٔ متحرک» به هیوستون رسیدند و در آزمایشگاه دریافت نمونههای ماه، قرنطینهٔ ۲۱ روزه را تمام کردند. آرمسترانگ تولد ۳۹ سالگیاش را همانجا گذراند. پزشکان هر روز آنها را معاینه کردند و هیچ نشانهای از عفونت دیده نشد.
منابع این پاسخ
امروز چه چیزی از آپولو ۱۱ هنوز به کار میآید؟
بازتابندهٔ لیزری آپولو ۱۱، صفحهای با ۱۰۰ منشور شیشهای که نور را به همان سمتی که آمده برمیگرداند، بیش از ۵۰ سال بعد هنوز کار میکند؛ چون به هیچ برقی نیاز ندارد. رصدخانههایی در زمین پالس لیزر به سوی آن میفرستند و زمان رفت و برگشت نور را اندازه میگیرند. به گفتهٔ ناسا، این روش فاصلهٔ زمین تا ماه را با دقت چند میلیمتر میسنجد و نشان داده ماه هر سال حدود ۳٫۸ سانتیمتر از زمین دور میشود.
کپسول کلمبیا، تنها بخش فضاپیما که به زمین بازگشت، از سال ۱۹۷۱ در موزهٔ ملی هوا و فضای اسمیتسونین در واشنگتن نگهداری میشود.
جمعبندی: آپولو ۱۱ رقابتی سیاسی را به دستاوردی علمی تبدیل کرد که هنوز داده میدهد.
مطالعه مرتبط در هفت: ماه زمین چه رازهایی دارد؟
منابع و بازبینی
- ناسا؛ The Decision to Go to the Moon
- کتابخانهٔ جان اف. کندی؛ Special Message to the Congress on Urgent National Needs, May 25, 1961
- ناسا؛ July 20, 1969: One Giant Leap For Mankind
- ناسا؛ Apollo 11 Mission Overview
- ناسا؛ 50 Years Ago: One Small Step, One Giant Leap
- ناسا، Apollo Lunar Surface Journal؛ Program Alarms
- ناسا؛ Building on a Mission: The Lunar Receiving Laboratory
- ناسا؛ 50 Years Ago: Armstrong Celebrates Birthday in Quarantine
- ناسا؛ 50 Years Ago: Apollo 11 Returns to Houston
- ناسا؛ The Apollo Experiment That Keeps on Giving
- سرویس بینالمللی فاصلهیابی لیزری (ILRS)؛ Apollo 11 Lunar Retroreflector
- موزهٔ ملی هوا و فضای اسمیتسونین؛ Apollo 11 Command Module Columbia
هفت موضوع برای کشف بعدی
از همینجا ادامه بدهید؛ هر مسیر یک تعریف و هفت پرسش تازه دارد.
همه موضوعها- ۱ تاریخ · ۶ دقیقهجعبه سیاه هواپیما؛ هفت پرسش دربارهٔ جعبهای نارنجی که آخرین لحظههای پرواز را به خاطر میسپاردسال ۱۹۵۴، در ملبورن استرالیا، گروهی از کارشناسان دور میزی نشسته بودند تا دربارهٔ رازی حرف بزنند که…
- ۲ طبیعت · ۵ دقیقهپلاتیپوس؛ هفت پرسش دربارهٔ پستانداری که تخم میگذارد، نیش زهری دارد و با منقارش برق شکار را حس میکندسال ۱۷۹۹، در موزهٔ بریتانیا در لندن، جورج شاو، نگهدار مجموعههای تاریخ طبیعی، پوستی خشکشده را که از…
- ۳ تاریخ · ۵ دقیقهترانزیستور؛ هفت پرسش دربارهٔ قطعهای که از یک تکه ژرمانیوم شروع شد و امروز میلیاردها بار در یک تراشه تکرار میشوددو روز پیش از کریسمس ۱۹۴۷، چند مدیر آزمایشگاههای بل دور میزی جمع شدند تا وسیلهای عجیب را…
- ۴ طبیعت · ۶ دقیقهآکسولوتل؛ هفت پرسش دربارهٔ سمندری که هرگز بزرگ نمیشود و پای قطعشدهاش را دوباره میسازددر سال ۱۸۶۴، سیوچهار جانور زندهٔ عجیب از شهر مکزیکو به پاریس رسیدند. قرار بود فقط تماشاگران باغوحش…
- ۵ تاریخ · ۶ دقیقه«گشت شبانه» رامبراند؛ هفت پرسش دربارهٔ تابلویی که نه شبانه است و نه کاملسال ۱۹۷۵، مردی در موزهٔ رایکس آمستردام به سوی مشهورترین نقاشی هلند رفت و با چاقو دوازده بریدگی…
- ۶ طبیعت · ۶ دقیقهآذرخش؛ هفت پرسش دربارهٔ جرقهای که از سطح خورشید داغتر استروی سالیوان، پارکبان سابق در ایالت ویرجینیا در آمریکا، رکوردی دارد که هیچکس آرزویش را نمیکند. به ثبت…
- ۷ طبیعت · ۶ دقیقههشتپا؛ هفت پرسش دربارهٔ جانوری با سه قلب، خون آبی و بازوهایی که خودشان فکر میکنندیک شب در اوایل سال ۲۰۱۶، وقتی کارکنان آکواریوم ملی نیوزیلند در شهر ناپیر به خانه رفته بودند،…